Την έντονη ανησυχία του για την κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή εκφράζει σε συνέντευξή του ο ανεξάρτητος βουλευτής Επικρατείας Ευάγγελος Αποστολάκης, ο οποίος αναλύει τις στρατιωτικές και γεωπολιτικές διαστάσεις της κρίσης, τον ρόλο των μεγάλων δυνάμεων, αλλά και τις πιθανές επιπτώσεις για την Ελλάδα και την ευρύτερη περιοχή.
Συνέντευξη: Σταύρος Ρακιντζής
Με την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν επιβεβαιώνεται το νέο πλαίσιο λειτουργίας των διεθνών σχέσεων, κ. Αποστολάκη;
«Ακριβώς έτσι. Δεν έχουμε κανένα πλαίσιο. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ αποφασίζει, εκτελεί και βλέπετε τι γίνεται αυτή τη στιγμή. Ωστόσο, η επιχείρηση χαρακτηρίζεται πρώτα απ' όλα από το γεγονός ότι δεν είναι νομιμοποιημένη από κανένα διεθνή οργανισμό. Έγινε το ξεκίνημα. Γίνανε οι επιθέσεις, οι συνδυασμένες από Ισραήλ και Ηνωμένες Πολιτείες με ένα καταιγισμό πυραύλων, αεροσκαφών κλπ. Με μία λογική να εξαφανιστούν ή τουλάχιστον να απομειωθούν οι δυνατότητες του Ιράν να προσβάλλει ή να κάνει προσβολές στις γύρω χώρες. Με κύριο σκοπό, όπως είπε ο Τραμπ, να ανατραπεί αυτό το πολίτευμα και να σταματήσει η όποια δυνατότητα έχει αυτή η χώρα να δημιουργήσει πυρηνικά όπλα ώστε να μην απειλεί πλέον την περιοχή.»
Ήταν σε φάση διαπραγματεύσεων.
«Φαίνεται ότι οι διαπραγματεύσεις ήταν προσχηματικές. Δηλαδή όποιο και να ήταν το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων, η επίθεση θα γινόταν όπως καταλάβαμε όλοι. Το θέμα είναι ότι ανταλλαχθήκαν απίστευτες ποσότητες πυραύλων και οπλικών συστημάτων. Γύρω στους 2000 πυραύλους έχουν εκτοξευθεί από τη μεριά του Ισραήλ της Αμερικής και υπολογίζανε ότι κατά κάποιο τρόπο δεν θα είχε δυνατότητες πλέον το Ιράν να προσβάλει άλλες χώρες. Όμως όπως φαίνεται δεν ξέρουμε τι αποθέματα έχει το Ιράν. Κατά πάσα πιθανότητα υπήρχαν πάρα πολλά οπλικά συστήματα και υπάρχουν αποθηκευμένα σε ασφαλείς περιοχές τα οποία όπως φαίνεται σιγά σιγά τα βγάζουν στον αέρα και προσβάλλουν τις περιοχές γύρω γύρω. Ο σκοπός του Ιράν αυτή τη στιγμή είναι να δημιουργήσει μια τέτοια αναστάτωση στην περιοχή, να ασκηθεί μια φοβερή πίεση στην αγορά και μήπως με αυτόν τον τρόπο σταματήσει η Αμερική και το Ισραήλ να επιτίθενται. Δε χτυπάει την Αμερική, γιατί δεν μπορεί να χτυπήσει την Αμερική. Χτυπάει περιοχές που έχει συμφέρον η Αμερική και οτιδήποτε επηρεάζει την αγορά και δημιουργεί μια πίεση.»
Άρα ο σκοπός είναι να δημιουργήσει αστάθεια στην περιοχή και γενικότερα μια παγκόσμια αστάθεια.
«Ακριβώς και κατά κάποιο τρόπο το πετυχαίνει, γιατί βλέπετε ότι η αγορά έχει αρχίσει να έχει σοβαρά προβλήματα. Τα χρηματιστήρια έχουν βυθιστεί, οι τιμές του πετρελαίου ανεβαίνουν, οι τιμές του φυσικού αερίου ανεβαίνουν, τα ναύλα έχουν φτάσει σε απίστευτα ύψη και βέβαια η ανασφάλεια όλων όσοι είμαστε στην περιοχή κορυφώνεται.
Η κατάσταση είναι έκρυθμη και εξελίσσεται επικίνδυνα. Η ανατροπή του καθεστώτος την οποία θα περίμενε κανείς είναι δύσκολο να προκύψει με αυτόν τον τρόπο. Μερικοί αναλυτές λένε και έχουν δίκιο ότι το κύριο όπλο του Ιράν είναι η γεωγραφία του. Είναι ένας πολύ δύσκολος γεωγραφικά χώρος, που οι χερσαίες δυνάμεις θα έχουν τρομερά προβλήματα. Νομίζω δηλαδή ότι είναι κάτι που δε θα το τολμήσουν οι ΗΠΑ.»
Εκτιμάτε ότι είναι πολύ δύσκολο να αποφασισθεί να γίνει εισβολή χερσαίων δυνάμεων στο Ιράν;
«Δεν νομίζω σε αυτή τη φάση, τουλάχιστον έτσι όπως είναι τα πράγματα μέχρι τώρα, δεν φαίνεται. Το θέμα είναι ότι για να ανατραπεί ένα καθεστώς θα πρέπει να υπάρχει μια έτοιμη διάδοχη κατάσταση. Η οποία δεν ξέρουμε αν υπάρχει. Μπορεί να υπάρχει, αυτό θα φανεί.»
Ακούμε διάφορα ονόματα.
«Ακούμε διάφορα. Πρέπει να ξέρουμε ότι υπάρχει ένα ιδιόμορφο καθεστώς στο Ιράν. Γιατί είναι το ένα κομμάτι το θρησκευτικό. Οι θρησκευτικοί ηγέτες έχουν και το πάνω χέρι, είναι θεοκρατικό το καθεστώς και είναι και η κλασική δομή ενός κοινοβουλευτισμού, με τους πολιτικούς να είναι στη σκιά των θρησκευτικών ηγετών. Η παρουσία των θρησκευτικών ηγετών και η επιρροή τους είναι τεράστια. Αυτοί λοιπόν υποστηρίζονται από ένα κομμάτι στρατιωτικής δύναμης που είναι οι Φρουροί της Επανάστασης, που είναι και το ισχυρό κομμάτι. Υπάρχει και το κλασικό κομμάτι των στρατιωτικών, οι οποίοι είναι για τη φύλαξη των συνόρων και την υποστήριξη του κοινοβουλευτικού πολιτεύματος ας πούμε. Αυτά μεταξύ τους έχουν και κάποιες αντιπαραθέσεις. Αυτές προσπαθεί να ενισχύσει και να δημιουργήσει ρήγματα η επέμβαση του Ισραήλ και των ΗΠΑ.»
Από αυτά τα οποία γνωρίζουμε, τελικά τι όπλα έχει το Ιράν;
Έχει πάρα πολλά όπλα και όπως φαίνεται έχει και πολύ σοβαρό απόθεμα όπλων. Τα οποία με τον άλφα ή το βήτα τρόπο κατάφερε να τα κρατήσει σε ασφαλείς περιοχές. Οι εμβέλειες των όπλων, των διηπειρωτικών πυραύλων που έχει, οι οποίοι είναι πάνω από 2.000, από τις εκτιμήσεις, είναι για αποστάσεις 1.500 έως 2.000 χιλιομέτρων. Επομένως καταλαβαίνετε ότι και οι δικές μας περιοχές είναι μέσα στις εμβέλειες των όπλων.
Υπάρχει φόβος για την Κρήτη;
«Υπάρχει. Δυστυχώς υπάρχει η ανησυχία για την Κρήτη. Είναι και η Κρήτη στην εμβέλεια των όπλων τους. Βέβαια το μεγάλο πλεονέκτημα είναι ότι είναι μακριά και ότι υπάρχει χρόνος να αντιδράσει κάποιος. Συν το γεγονός ότι μεταξύ των όπλων και της Κρήτης υπάρχουν δύο αεροπλανοφόρα, μια σοβαρή ναυτική δύναμη, ένα σύστημα το οποίο ελέγχει την κατάσταση και είναι δύσκολο να περάσει κάτι.»
Εμείς, εδώ διαθέτουμε αυτό το οποίο λέμε αντιπυραυλική, αντιαεροπορική άμυνα ούτως ώστε εάν γίνει κάτι τέτοιο να αναχαιτίσουμε μια τέτοια επίθεση;
«Δεν έχουμε ένα σύστημα αυτόνομο που να προστατεύει μόνο την Κρήτη. Το γενικότερο πλέγμα δυνάμεων που υπάρχει στην περιοχή είναι κάτι που εξασφαλίζει μια κατά κάποιο τρόπο ασφάλεια. Το θέμα είναι ότι η χώρα μας θα πρέπει να κινηθεί συντονισμένα με την Ευρώπη και όλες οι ενέργειες να είναι στην κατεύθυνση, του να σταματήσει αυτός ο πόλεμος. Γιατί οδηγεί σε πολύ άσχημα πράγματα. Η ανάφλεξη αυτή, η περιφερειακή, δεν είναι καλή για κανένα και δεν ξέρουμε μέχρι πού μπορεί να φτάσει. Πρέπει λοιπόν όσο γίνεται πιο γρήγορα να σταματήσει.»
Θεωρείτε στη φάση αυτή και από τις επιθέσεις, τα αντίποινα του Ιράν ότι η Ελλάδα ή συγκεκριμένα η Σούδα μπορεί να μπει στο στόχαστρο στη φάση αυτή;
«Οι δηλώσεις των Ιρανών αξιωματούχων λένε ότι οτιδήποτε χρησιμοποιείται από τις δυνάμεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ και όποιες χώρες συμμετέχουν στην προσπάθεια αυτή είναι στο στόχαστρο. Είδατε ότι έγινε μία επίθεση στην Κύπρο. Στην Κύπρο βέβαια η επίθεση αφορούσε την περιοχή της Βρετανικής βάσης στο Ακρωτήρι που είναι όπως ξέρετε βρετανικό έδαφος και βέβαια τέθηκε και ένα πολύ σοβαρό ζήτημα αν θα ενεργοποιηθεί η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής που προβλέπεται από το άρθρο 42 παράγραφο 7 του καταστατικού της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεν είναι τα πράγματα εύκολα, θέλει πάρα πολύ προσοχή.»
Πως είδατε τις ενισχύσεις που στείλαμε στην Κύπρο;
«Το είδα θετικά, όπως το είδε και όλος ο κόσμος θετικά, γιατί αυτή τη στιγμή υπάρχει μια φοβερή ανησυχία στην Κύπρο. Νομίζω ότι αυτά τα δύο πλοία και τα αεροπλάνα που στέλνουμε και η πρόθεση που δείχνει η χώρα ότι θα προστατεύσει την Κύπρο σε κάθε περίπτωση, ανεβάζει και το ηθικό του κόσμου και δίνει και την αίσθηση ότι η χώρα μας δεν είναι παθητική και οι ένοπλες δυνάμεις που έχει εξυπηρετούν την αποστολή τους.»
Τη δική μας περιοχή, όλη αυτή η κατάσταση και σε σχέση και με την Τουρκία, πώς μπορεί να επηρεάσει τις ισορροπίες, γιατί βλέπουμε ότι η Τουρκία μέχρι στιγμής κρατάει μια στάση αναμονής.
«Η σχέση μας με τους Τούρκους ξέρετε περνάνε από 40 κύματα και είναι και σχετικές με τη γενικότερη κατάσταση. Αυτή τη στιγμή η Τουρκία ξέρετε ότι είναι σε μια αντιπαράθεση με το Ισραήλ. Προσπαθεί να διατηρήσει κάποια στάση, κρατώντας αποστάσεις. Να μην έρχεται σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και να είναι χρήσιμη σε αυτή τη σύγκρουση που γίνεται αυτή τη στιγμή. Να προσπαθεί να κερδίσει πόντους από όλη αυτή την ιστορία σε σχέση με το πόσο σημαντική είναι η Τουρκία, η οποία είναι σημαντική για την περιοχή και βέβαια τα δικά μας τα άμεσα ελληνοτουρκικά είναι σε μια φάση που όπως καταλαβαίνετε είναι σε μια συνεχή διαπραγμάτευση κατά κάποιο τρόπο και είναι μια σχέση να λέγαμε ρευστή. Η Τουρκία όπως ξέρετε έχει καλές σχέσεις με το Ιράν. Ήδη, ο Ερντογάν εξέφρασε τη στενοχώρια του και τη λύπη του για το χαμό όλων αυτών των ανθρώπων. Βέβαια όλοι μας, δεν μπορούμε να πούμε ότι κάποιοι θάνατοι ικανοποιούν κάποιους. Ωστόσο η Τουρκία κρατάει μια θέση τέτοια που προσπαθεί να κερδίζει πόντους από κάθε τέτοια αναμπουμπούλα που δημιουργείται.»
Το Ισραήλ αναδεικνύεται σε μία πολύ ισχυρή δύναμη στην περιοχή.
«Το θέμα είναι ότι εδώ στην προκειμένη περίπτωση το Ισραήλ προσπαθεί να εγκαταστήσει μια κυριαρχία στην περιοχή, την οποία με τη βοήθεια των Ηνωμένων Πολιτειών σιγά σιγά την κερδίζει. Απ' τη μια και απ' την άλλη θέλει να διασφαλίσει ότι το Ιράν δε θα είναι πλέον απειλή και η απειλή έρχεται σε σχέση με τις δυνατότητες που θα έχει το Ιράν να κατασκευάζει και να κατέχει πυρηνικά όπλα. Συν ότι, το καθεστώς που υπάρχει αυτή τη στιγμή στο Ιράν ήταν αυτό που είχε δηλώσει ότι το Ισραήλ πρέπει να εξαφανιστεί από προσώπου γης. Είναι μια χώρα η οποία δεν πρέπει να υπάρχει. Κάποια στιγμή αυτή την άποψη την έχει μοιραστεί και η Τουρκία και την έχει εκφράσει.
Οπότε καταλαβαίνετε ότι το Ισραήλ μάχεται να βρει έναν τρόπο να ανατραπεί αυτό τον καθεστώς και να εγκατασταθεί ένα καθεστώς που δεν θα είναι φιλικό ποτέ στο Ισραήλ, αλλά δεν θα έχει αυτές τις θέσεις.»
Μπορούμε να κάνουμε τελικά μια εκτίμηση που θα φτάσει αυτή η σύγκρουση, ενδεχομένως μέχρι πόσο μπορεί να αντέξει το Ιράν;
«Εγώ δε νομίζω ότι μπορεί κανείς να κάνει ασφαλή εκτίμηση πότε θα τελειώσει αυτός ο πόλεμος. Ακόμα και ο ίδιος ο Τραμπ δεν ξέρει. Όπως είμαι σίγουρος ότι δεν ξέρει πώς θα τον τελειώσει. Και θα πούμε εδώ ότι στον πόλεμο υπάρχει μια αρχή, ότι δεν ξεκινάς έναν πόλεμο αν δεν ξέρεις πώς θα τον τελειώσεις. Οι Ιρανοί είναι αποφασισμένοι γιατί είναι θέμα επιβίωσης να το πάνε μέχρι τέλος και οι Αμερικάνοι βέβαια μετά από τέτοια προβολή ισχύος και τέτοιες κινήσεις θα πρέπει για να κάνουν πίσω να έχουν σοβαρά ανταλλάγματα.»
Ποια μπορεί να είναι η εκτίμηση για το αν έχει πυρηνικά το Ιράν;
«Οι εκτιμήσεις λένε ότι δεν έχει. Γιατί, αν είχε, θα ήταν και διαφορετική η συμπεριφορά του. Ωστόσο πρέπει να ξέρουμε ότι δεν είναι εύκολο μια τόσο μεγάλη χώρα να τη βάλεις στο καλούπι και να την αναγκάσεις να κάνει πράγματα τα οποία δεν επιθυμεί να κάνει. Ακόμα και όπως είπαμε η αλλαγή του καθεστώτος είναι μια υπόθεση πάρα πολύ δύσκολη. Το μόνο που πρέπει να πούμε είναι ότι θα πρέπει να είμαστε έτοιμοι για κάθε ενεχόμενο, θα πρέπει να προασπίσουμε τη χώρα μας, θα πρέπει να είμαστε πάρα πολύ προσεκτικοί στις επιλογές και τις αποφάσεις που παίρνουμε και βέβαια θα πρέπει να είμαστε συνδυασμένοι με την Ευρωπαϊκή Ένωση στις θέσεις που ακολουθεί για να δούμε πώς θα γίνει η αποκλιμάκωση αυτής της υπόθεσης.
