Σε ένα από τα πιο επικίνδυνα σημεία της Νότιας Σινικής Θάλασσας κλιμακώνεται η αντιπαράθεση Κίνας και Φιλιππίνων, την ώρα που στην Ασία ενισχύονται τα ερωτήματα για το κατά πόσο οι ΗΠΑ μπορούν και θέλουν να λειτουργήσουν ως αποτελεσματικό αντίβαρο στην κινεζική ισχύ.
Η τελευταία ένταση σημειώθηκε γύρω από τον ύφαλο Second Thomas Shoal, μια μικρή αλλά στρατηγικά σημαντική θαλάσσια περιοχή που διεκδικούν οι δύο χώρες.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το παλιό φιλιππινέζικο πολεμικό πλοίο Sierra Madre, το οποίο έχει προσαράξει σκόπιμα στην περιοχή από τη δεκαετία του 1990 και χρησιμοποιείται από τη Μανίλα ως σύμβολο και έμπρακτη απόδειξη της παρουσίας της.
Η αντιπαράθεση δεν είναι καινούργια. Ωστόσο, το τελευταίο περιστατικό θεωρείται από τα σοβαρότερα των τελευταίων ετών.
Επίθεση με γκλομπ σε Φιλιππινέζο στρατιώτη
Τον περασμένο μήνα, κινεζικό σκάφος της Ακτοφυλακής άρχισε να κινείται γύρω από το Sierra Madre, σε μια ακόμη προσπάθεια του Πεκίνου να ασκήσει πίεση στη φιλιππινέζικη παρουσία.
Σύμφωνα με Φιλιππινέζους και Αμερικανούς αξιωματούχους, κινεζικά μικρά σκάφη πλησίασαν τους Φιλιππινέζους στρατιωτικούς και ένας από τους άνδρες φέρεται να χτυπήθηκε στο κεφάλι με ξύλινο γκλομπ.
Η Κίνα, από την πλευρά της, κατηγόρησε τη Μανίλα ότι προκάλεσε την αντιπαράθεση.
Το περιστατικό προκάλεσε την έντονη αντίδραση της αμερικανικής πρεσβείας στις Φιλιππίνες, με την Ουάσιγκτον να επαναλαμβάνει ότι στηρίζει τον σύμμαχό της.
Γιατί ο ύφαλος είναι τόσο σημαντικός
Ο Second Thomas Shoal δεν είναι απλώς μια ακόμη διαφιλονικούμενη θαλάσσια περιοχή.
Η τοποθεσία βρίσκεται μέσα στις Spratly Islands, ένα σύμπλεγμα νησίδων και υφάλων που διεκδικούν πολλές χώρες της περιοχής και το οποίο βρίσκεται κοντά σε σημαντικές θαλάσσιες εμπορικές διαδρομές.
Οι Φιλιππίνες υποστηρίζουν ότι έχουν δικαιώματα στην περιοχή βάσει του διεθνούς δικαίου.
Το 2016, διεθνές διαιτητικό δικαστήριο στη Χάγη απέρριψε βασικές κινεζικές αξιώσεις στη Νότια Σινική Θάλασσα. Το Πεκίνο, ωστόσο, δεν αναγνωρίζει την απόφαση.
Έτσι, το Sierra Madre έχει αποκτήσει συμβολική σημασία: όσο παραμένει εκεί, η Μανίλα διατηρεί μια μόνιμη στρατιωτική παρουσία σε μια περιοχή που το Πεκίνο θέλει να ελέγχει.
Το μεγαλύτερο ερώτημα βρίσκεται στην Ουάσιγκτον
Πίσω από την αντιπαράθεση Κίνας–Φιλιππίνων βρίσκεται ένα πολύ μεγαλύτερο στρατηγικό ζήτημα:
Πόσο μακριά είναι διατεθειμένες να πάνε οι ΗΠΑ για να αποτρέψουν την Κίνα;
Οι Φιλιππίνες είναι ο παλαιότερος επίσημος στρατιωτικός σύμμαχος της Ουάσιγκτον στη Νοτιοανατολική Ασία και η αμερικανική συνθήκη αμοιβαίας άμυνας προβλέπει υποχρεώσεις σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης.
Όμως η αμερικανική στρατιωτική ισχύς βρίσκεται σήμερα υπό σημαντική πίεση εξαιτίας του πολέμου με το Ιράν.
Η σύγκρουση έχει απαιτήσει τεράστιες ποσότητες πυρομαχικών και συστημάτων αεράμυνας, ενώ αμερικανικές δυνάμεις έχουν δεχθεί επιθέσεις με πυραύλους και drones.
Αυτό δημιουργεί έναν υπολογισμό που παρακολουθούν στενά οι ασιατικές χώρες: εάν η Ουάσιγκτον δυσκολεύεται να διαχειριστεί τις απαιτήσεις ενός πολέμου στη Μέση Ανατολή, πόσο αξιόπιστη θα είναι σε μια ενδεχόμενη κρίση με την Κίνα;
Το Πεκίνο βλέπει ευκαιρία
Η Κίνα δεν δείχνει να υποχωρεί από τις διεκδικήσεις της.
Αντίθετα, συνεχίζει να χρησιμοποιεί την Ακτοφυλακή, ναυτικές δυνάμεις και άλλα κρατικά σκάφη για να ενισχύει την παρουσία της στις διαφιλονικούμενες περιοχές, συχνά χωρίς να περνά το κατώφλι μιας ανοιχτής στρατιωτικής σύγκρουσης.
Αυτή ακριβώς η τακτική είναι που δυσκολεύει τις Φιλιππίνες και τους συμμάχους τους.
Η Κίνα μπορεί να αυξάνει σταδιακά την πίεση χωρίς να πραγματοποιεί μια ενέργεια που θα προκαλούσε αυτομάτως μια μεγάλη στρατιωτική απάντηση των ΗΠΑ.
Η Ουάσιγκτον επιμένει στη «αποτροπή»
Η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι δεν εγκαταλείπει την περιοχή.
Ο υφυπουργός Άμυνας αρμόδιος για την πολιτική, Elbridge Colby, δήλωσε στις 10 Αυγούστου στη Μανίλα ότι στόχος της αμερικανικής πολιτικής είναι η διατήρηση μιας «αποτροπής μέσω άρνησης» κατά μήκος της πρώτης νησιωτικής αλυσίδας.
Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι οι ΗΠΑ θέλουν να έχουν αρκετή στρατιωτική ισχύ ώστε η Κίνα να θεωρεί υπερβολικά επικίνδυνη μια επίθεση εναντίον της Ταϊβάν ή εναντίον συμμάχων όπως οι Φιλιππίνες και η Ιαπωνία.
Ο Colby, όμως, έστειλε και ένα δεύτερο μήνυμα: οι σύμμαχοι πρέπει να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες και να ενσωματώσουν περισσότερο τις ένοπλες δυνάμεις τους με τις αμερικανικές.
Η σχέση Τραμπ–Σι προβληματίζει την Ασία
Την ίδια στιγμή, η πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στην Κίνα στέλνει αντικρουόμενα μηνύματα.
Από τη μία πλευρά, η Ουάσιγκτον συνεχίζει τη στρατιωτική συνεργασία με τις Φιλιππίνες.
Από την άλλη, ο Τραμπ έχει επιδιώξει μια πολύ στενότερη προσωπική και πολιτική σχέση με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ, μιλώντας για μια σχέση «G2» μεταξύ των δύο μεγάλων δυνάμεων.
Η προγραμματισμένη επίσκεψη του Σι στην Ουάσιγκτον ενισχύει αυτή την εικόνα.
Για πολλές χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας, το πρόβλημα είναι ότι δεν θέλουν να επιλέξουν στρατόπεδο.
Η Κίνα είναι ο σημαντικότερος εμπορικός εταίρος για πολλές από αυτές, ενώ οι ΗΠΑ παραμένουν κρίσιμος παράγοντας ασφαλείας.
«Θέλουμε τη μέγιστη δυνατή σχέση και με τις δύο πλευρές», είναι ουσιαστικά το δίλημμα που περιγράφουν αναλυτές της περιοχής.
Οι Φιλιππίνες αναζητούν και άλλους συμμάχους
Η Μανίλα, πάντως, δεν περιορίζεται πλέον στη διμερή σχέση με την Ουάσιγκτον.
Η στρατιωτική συνεργασία με τις ΗΠΑ έχει ενισχυθεί σημαντικά, ενώ παράλληλα οι Φιλιππίνες διευρύνουν τις σχέσεις τους με την Ιαπωνία και άλλες χώρες.
Τον Ιούνιο, ιαπωνικές δυνάμεις συμμετείχαν σε πολυεθνικές στρατιωτικές ασκήσεις στις Φιλιππίνες — μια κίνηση με ιδιαίτερο συμβολισμό, καθώς ήταν η πρώτη τέτοια παρουσία από την εποχή του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Τον Μάιο, ΗΠΑ και Φιλιππίνες πραγματοποίησαν επίσης δοκιμή συστήματος Typhon, ικανού να εκτοξεύει πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς.
Η ανάπτυξη τέτοιων συστημάτων θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική σε οποιοδήποτε μελλοντικό σενάριο σύγκρουσης στην περιοχή.
Η οικονομική διάσταση του ανταγωνισμού
Το πρόβλημα για την Ουάσιγκτον δεν είναι μόνο στρατιωτικό.
Για χρόνια, οι ΗΠΑ δεν έχουν παρουσιάσει στη Νοτιοανατολική Ασία μια ισχυρή οικονομική εναλλακτική απέναντι στην Κίνα.
Η αποχώρηση από την Trans-Pacific Partnership άφησε ένα κενό που το Πεκίνο έχει εκμεταλλευτεί μέσω εμπορικών και επενδυτικών σχέσεων.
Η κυβέρνηση Τραμπ προσπαθεί τώρα να προωθήσει πρωτοβουλίες γύρω από τους ημιαγωγούς και την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά αυτές παραμένουν σε πολύ πρώιμο στάδιο.
Την ίδια ώρα, οι εμπορικοί πόλεμοι και οι αμερικανικοί δασμοί έχουν δημιουργήσει στις ασιατικές πρωτεύουσες την εντύπωση ότι η Ουάσιγκτον μπορεί να αποτελέσει όχι μόνο στρατηγικό εταίρο αλλά και οικονομικό αντίπαλο.
Το κρίσιμο τεστ έρχεται στη Νότια Σινική Θάλασσα
Η νέα αντιπαράθεση γύρω από το Sierra Madre δείχνει πόσο εύκολα μπορεί μια τοπική διαμάχη να μετατραπεί σε κρίση με παγκόσμιες συνέπειες.
Για την Κίνα, η περιοχή αποτελεί μέρος μιας μακροπρόθεσμης προσπάθειας εδραίωσης της επιρροής της στη Νότια Σινική Θάλασσα.
Για τις Φιλιππίνες, είναι ζήτημα κυριαρχίας και εθνικής ασφάλειας.
Και για τις ΗΠΑ, αποτελεί τεστ αξιοπιστίας της συμμαχίας τους.
Το μεγάλο ερώτημα πλέον δεν είναι εάν η Κίνα θα συνεχίσει να πιέζει τη Μανίλα. Όλα δείχνουν ότι θα συνεχίσει.
Το ερώτημα είναι μέχρι πού μπορεί να φτάσει το Πεκίνο πριν αναγκαστεί η Ουάσιγκτον να αποδείξει στην πράξη ότι οι δεσμεύσεις της προς τις Φιλιππίνες δεν είναι απλώς διπλωματικές δηλώσεις.
newsbeast.gr
