Σε οριακό σημείο βρίσκεται η κατάσταση στη Μέση Ανατολή, με τις ΗΠΑ να εμφανίζονται έτοιμες να επανεκκινήσουν μεγάλης κλίμακας στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν.
Η εύθραυστη εκεχειρία που επιτεύχθηκε πριν από περίπου τρεις εβδομάδες δοκιμάζεται καθημερινά, με το επίκεντρο της έντασης να μεταφέρεται στα Στενά του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες του πλανήτη.
Ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι μιλώντας στο Fox News περιγράφουν ένα περιβάλλον ταχείας επιδείνωσης: «Είμαστε πιο κοντά στην επανέναρξη μεγάλων πολεμικών επιχειρήσεων απ’ ό,τι ήμασταν πριν από 24 ώρες, αφού το Ιράν έβαλε κατά αμερικανικών πλοίων και στόχευσε τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα σήμερα με πυραύλους, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ταχύπλοα σκάφη».
Οι συγκρούσεις και τα περιστατικά αυξάνονται, δημιουργώντας μια επικίνδυνη αλυσίδα γεγονότων που μπορεί να οδηγήσει σε γενικευμένη σύρραξη.
Ο Τραμπ αφήνει όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά
Καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις διαδραματίζει ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος επιλέγει να διατηρεί στρατηγική ασάφεια για τις επόμενες κινήσεις της Ουάσιγκτον.
Σε ερώτηση για το αν η εκεχειρία με το Ιράν εξακολουθεί να ισχύει, ο Ρεπουμπλικανός ένοικος του Λευκού Οίκου απάντησε: «Λοιπόν, δεν μπορώ να σας το πω αυτό», ενώ συμπλήρωσε: «Αν απαντούσα, θα λέγατε ότι αυτός ο άνθρωπος δεν είναι αρκετά έξυπνος για να είναι πρόεδρος».
Την ίδια στιγμή, ο Τραμπ δεν δίστασε να απευθύνει σκληρή προειδοποίηση προς το Ιράν: «Αν επιχειρήσουν να στοχοποιήσουν αμερικανικά πλοία, θα εξαφανιστούν από προσώπου Γης».
Ωστόσο, σε μια φαινομενικά αντιφατική τοποθέτηση, υποστήριξε ότι «στρατιωτικά… ο πόλεμος είναι ουσιαστικά τελειωμένος», αποτυπώνοντας τη διπλή στρατηγική πίεσης και αποτροπής που επιχειρεί να ασκήσει η αμερικανική πλευρά στην Τεχεράνη.
Στρατιωτική ετοιμότητα των ΗΠΑ και «ελευθερία κινήσεων» στο πεδίο
Παρά την απουσία επίσημης εντολής για επανέναρξη επιθετικών επιχειρήσεων, το Πεντάγωνο έχει θέσει τις δυνάμεις του σε πλήρη ετοιμότητα. Όπως επισημαίνουν αξιωματούχοι ο αμερικανικός στρατός «είναι έτοιμος να ανταποκριθεί» και έχει ήδη «επαναεξοπλιστεί και αναδιαμορφωθεί» ώστε να ανταπεξέλθει σε ένα ενδεχόμενο κλιμάκωσης.
Η στρατηγική αυτή τη στιγμή εστιάζει κυρίως στην άμυνα και την προστασία της ναυσιπλοΐας από ιρανικές επιθέσεις χωρίς όμως να αποκλείεται προληπτική δράση: «Οι διοικητές στο πεδίο έχουν όλη την εξουσία που χρειάζονται για να προστατεύσουν τους εαυτούς τους και την εμπορική ναυτιλία», ανέφερε Αμερικανός αξιωματούχος άμυνας στο FOX News.
Ιδιαίτερα αποκαλυπτική είναι η έμφαση στην ευελιξία των κανόνων εμπλοκής: «Διατηρούμε το δικαίωμα να εξαλείψουμε αυτές τις απειλές. Δεν χρειάζεται να περιμένουμε. Μπορούμε να προβλέψουμε και να προλάβουμε… μπορούμε να πλήξουμε μια γνωστή απειλή χωρίς να περιμένουμε να πυροβολήσει πρώτα το Ιράν».
«Σχέδιο Ελευθερία»: στρατιωτική ασπίδα στη ναυσιπλοΐα με πάνω από 100 αεροσκάφη και ελικόπτερα
Στο πλαίσιο της προσπάθειας ελέγχου της κατάστασης, οι ΗΠΑ ενεργοποίησαν το «Σχέδιο Ελευθερία», μια επιχείρηση μεγάλης κλίμακας που στοχεύει στη διασφάλιση της ελεύθερης διέλευσης πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ.
Η επιχείρηση περιλαμβάνει πάνω από 100 αεροσκάφη, καθώς και ισχυρή ναυτική παρουσία. Ελικόπτερα τύπου Sea Hawk και Apache χρησιμοποιήθηκαν για την εξουδετέρωση στόχων που θεωρήθηκαν απειλή για την εμπορική ναυτιλία.
Σύμφωνα με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM): «Κατά τη διάρκεια της αμυντικής επιχείρησης, αυτές οι προηγμένες πλατφόρμες μάχης βοηθούν στην προστασία των αμερικανικών δυνάμεων και στην υπεράσπιση της ναυσιπλοΐας».
Δύο εντελώς διαφορετικές εκδοχές για τα ίδια γεγονότα
Αμερικανικές πηγές αναφέρουν ότι έξι ιρανικά ταχύπλοα σκάφη καταστράφηκαν, ενώ αναχαιτίστηκαν πύραυλοι και drones.
Η εικόνα που παρουσιάζει η Τεχεράνη είναι εκ διαμέτρου αντίθετη. Ιρανικά κρατικά μέσα υποστηρίζουν ότι τα σκάφη που επλήγησαν δεν είχαν καμία στρατιωτική εμπλοκή.
Σύμφωνα με ιρανική στρατιωτική πηγή: «Οι αμερικανικές δυνάμεις επιτέθηκαν και άνοιξαν πυρ εναντίον δύο μικρών σκαφών που μετέφεραν πολίτες».
Οι ίδιες πηγές κάνουν λόγο για πέντε νεκρούς, χαρακτηρίζοντας την επίθεση αποτέλεσμα πανικού: «Αυτή η βιαστική και αδέξια συμπεριφορά του εχθρού πηγάζει από τον υπερβολικό φόβο των ΗΠΑ απέναντι στις επιχειρήσεις ταχύπλοων των Φρουρών της Επανάστασης».
Η διάσταση αυτή στις αφηγήσεις εντείνει τη σύγχυση και δυσκολεύει την αποτίμηση της πραγματικής κατάστασης.
Επιθέσεις στον Κόλπο και φόβοι γενικευμένης σύρραξης
Η ένταση δεν περιορίζεται στα Στενά του Ορμούζ. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα δέχθηκαν επιθέσεις με πυραύλους και drones, που είχαν ως αποτέλεσμα τραυματισμούς και πυρκαγιά σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στη Φουτζέιρα.
Παράλληλα, αναφέρθηκαν επιθέσεις σε εμπορικά πλοία, ενώ περιστατικά σημειώθηκαν και στο Ομάν. Οι εξελίξεις αυτές συνιστούν την πρώτη σοβαρή παραβίαση της εκεχειρίας μετά από εβδομάδες σχετικής ηρεμίας.
Από την πλευρά του Ιράν, ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί υπογράμμισε: «Τα γεγονότα στα Στενά του Ορμούζ καθιστούν σαφές ότι δεν υπάρχει στρατιωτική λύση σε μια πολιτική κρίση», καλώντας τις ΗΠΑ να επιλέξουν τη διπλωματία.
Διεθνείς αντιδράσεις και εκκλήσεις για αποκλιμάκωση
Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, καταδίκασε την «ξεκάθαρη παραβίαση της κυριαρχίας» των Εμιράτων, εκφράζοντας αλληλεγγύη.
Ο πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, Κιρ Στάρμερ, ζήτησε άμεση αποκλιμάκωση, ενώ χώρες της περιοχής, όπως η Σαουδική Αραβία, προειδοποιούν για τον κίνδυνο ευρύτερης ανάφλεξης.
Ενεργειακό σοκ και παγκόσμιες συνέπειες
Η κρίση έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει σοβαρά τις διεθνείς αγορές. Η τιμή του πετρελαίου καταγράφει απότομη άνοδο, με το Brent να κλείνει στα 114,44 δολάρια το βαρέλι (+5,8%).
Η σημασία των Στενών του Ορμούζ είναι καθοριστική: περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου διέρχεται από το σημείο αυτό σε καιρό ειρήνης.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι ενδεχόμενη παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα ενεργειακή κρίση, με σοβαρές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία.
Σε τροχιά σύγκρουσης ή στο παρά πέντε της αποκλιμάκωσης;
Με τις δύο πλευρές να διατηρούν σκληρή ρητορική και υψηλή στρατιωτική ετοιμότητα, η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά ρευστή.
Οι αποφάσεις των επόμενων ημερών - και ίσως των επόμενων ωρών - θα καθορίσουν εάν η κρίση θα αποκλιμακωθεί μέσω διπλωματίας ή θα εξελιχθεί σε μια νέα, ευρείας κλίμακας σύγκρουση με απρόβλεπτες συνέπειες για τη διεθνή ασφάλεια και οικονομία.
iefimerida.gr
