Εν μέσω τεκτονικών αλλαγών, τόσο σε γεωπολιτικό όσο και σε οικονομικό – εμπορικό επίπεδο, η Ευρωπαϊκή Eνωση αναζητεί τρόπους αναθέρμανσης των σχέσεων με την Τουρκία. Η διήμερη επίσκεψη της επιτρόπου Διεύρυνσης Μάρτα Κος στην Aγκυρα, που ξεκίνησε χθες, έχει βασικό στόχο άλλωστε την αναγνώριση «της στρατηγικής αξίας των σχέσεων Τουρκίας – Ε.Ε. στην προώθηση της περιφερειακής σταθερότητας και οικονομικής ανθεκτικότητας σε ένα ταχέως μεταβαλλόμενο γεωπολιτικό τοπίο», όπως υπογραμμίστηκε στο κοινό ανακοινωθέν χθες με τον υπουργό Εξωτερικών της Τουρκίας Χακάν Φιντάν.
Πρόκειται για την πρώτη επίσημη επίσκεψη της επιτρόπου στην Αγκυρα, μετά τη ματαίωσή της τον περασμένο Απρίλιο λόγω των «ανησυχητικών» –κατά εκείνη– τότε εξελίξεων, μετά τη φυλάκιση του δημάρχου Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου.
Υπό το φως όμως των συνεχιζόμενων διαπραγματεύσεων για ειρήνευση στην Ουκρανία, ο εν δυνάμει αναβαθμισμένος ρόλος της Τουρκίας, ιδιαίτερα στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας, οδηγεί την Ε.Ε. να επανεξετάσει τις σχέσεις της με την Αγκυρα.
«Σε ένα ολοένα μεταβαλλόμενο παγκόσμιο πλαίσιο, μια ισχυρή σχέση που θα βασίζεται στην εμπιστοσύνη θα αποφέρει αμοιβαίο επωφελές κέρδος και για τις δύο πλευρές», λέει στην «Κ» ο αρμόδιος εκπρόσωπος της Κομισιόν Γκιγιόμ Μερσιέ, γι’ αυτό άλλωστε «η επίτροπος Κος βρίσκεται στην Τουρκία: να ενισχύσει περαιτέρω τον διάλογο και να αναβαθμίσει τη συνεργασία σε συγκεκριμένες προτεραιότητες».
Ποιες είναι, όμως, αυτές οι προτεραιότητες; «Η ενίσχυση των οικονομικών και εμπορικών σχέσεων με την Τουρκία», εξηγούν κοινοτικές πηγές. Ο μόνος «πυλώνας» που έχει απομείνει στις ευρωτουρκικές σχέσεις είναι αυτός, καθώς οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις παραμένουν «παγωμένες» από το 2018, ενώ σε ό,τι αφορά τον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας η Τουρκία έχει αποκλειστεί από το δανειακό πρόγραμμα SAFE.
Τι προσφέρει, λοιπόν, η Ε.Ε. προς την Τουρκία; Κατ’ αρχάς επαναδραστηριοποίηση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), μετά την επιχειρησιακή «παύση» που επήλθε το 2019, ως αποτέλεσμα της στάσης της Αγκυρας έναντι της Ελλάδας και της Κύπρου. Χθες υπεγράφη από την ΕΤΕπ και το τουρκικό υπουργείο Οικονομικών δήλωση προθέσεων για παροχή δανείου ύψους 200 εκατ. ευρώ προς δύο μικρομεσαίες επιχειρήσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Χθες υπεγράφη από την ΕΤΕπ και το τουρκικό υπουργείο Οικονομικών δήλωση προθέσεων για δάνειο 200 εκατ. ευρώ προς δύο μικρομεσαίες επιχειρήσεις ΑΠΕ.
Η Κομισιόν δημοσίευσε, παράλληλα, χθες μελέτη για «αναβάθμιση της ατζέντας διασυνδεσιμότητας» με την Τουρκία, την Κεντρική Ευρώπη και τον Νότιο Καύκασο, που θα προωθήσει έργα τα οποία αφορούν το εμπόριο, την ενέργεια, τις μεταφορές. «Ο πυλώνας διασυνδεσιμότητας» είναι πλέον κρίσιμος, όπως και ο ρόλος της Τουρκίας στη Μαύρη Θάλασσα, παραδέχονται κοινοτικές πηγές.
Τελωνειακή σύνδεση
Παρότι η Αγκυρα καλοδέχεται, φυσικά, τις κινήσεις αυτές, εκείνο που ουσιαστικά ζητάει από την Ε.Ε. είναι εκσυγχρονισμό της τελωνειακής της σύνδεσης. Διόλου τυχαία την Πέμπτη, ακόμη και ο φυλακισμένος ηγέτης της αντιπολίτευσης Εκρέμ Ιμάμογλου απευθυνόμενος στην ηγεσία της Ε.Ε. μέσω σόσιαλ μίντια ζήτησε εκσυγχρονισμό της τελωνειακής σύνδεσης, ως «το μόνο πλαίσιο που βασίζεται σε κανόνες και στηρίζει τις σχέσεις Τουρκίας – Ε.Ε.». «Η έκκληση Ιμάμογλου αντανακλά την αγωνία της επιχειρηματικής κοινότητας της Τουρκίας», εξηγούν κοινοτικές πηγές. Και ο λόγος έγκειται στις πρόσφατες συμφωνίες της Ε.Ε. με την Ινδία και τις χώρες της Mercosur. «Η αναδιοργάνωση του εμπορικού χάρτη της Ε.Ε. πλήττει την Αγκυρα», παραδέχονται οι ίδιες πηγές, καθώς βάσει της υφιστάμενης τελωνειακής σύνδεσης με την Ε.Ε., η Τουρκία πρέπει πλέον να προχωρήσει σε διμερείς συμφωνίες με την Ινδία και τις χώρες της Mercosur, διαφορετικά τα προϊόντα τους θα πλημμυρίζουν την αγορά της, ενώ δεν θα μπορεί να εξάγει η ίδια προς αυτές.
«Made in Europe»
Ετερο συναφές ζήτημα με την οικονομική «ασφάλεια» της Ε.Ε. στο νέο γεωπολιτικό περιβάλλον είναι η προώθηση εκ μέρους των Βρυξελλών της ατζέντας «ευρωπαϊκής προτίμησης» (Made in Europe) που θα συζητηθεί εκτενώς από τους Ευρωπαίους ηγέτες στο άτυπο συμβούλιο για την ανταγωνιστικότητα, την Πέμπτη. Το ζήτημα έχει «θορυβήσει» την Αγκυρα σε τέτοιο βαθμό, που ο πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν έστειλε σχετικές επιστολές στην πρόεδρο της Κομισιόν και τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, επιβεβαιώνουν αρμόδιες πηγές. Ο βασικός λόγος είναι ότι η Τουρκία ενδέχεται να χάσει «έδαφος», καθώς σήμερα το «μπλοκ» στηρίζεται αρκετά (και) στον τουρκικό βιομηχανικό τομέα.
Για ακόμη μια φορά οι Βρυξέλλες αναζητούν τη «χρυσή» τομή μεταξύ μιας ούτως ή άλλως δύσκολης εταιρικής σχέσης με την Τουρκία και της νέας γεωπολιτικής και γεωοικονομικής πραγματικότητας. Ουσιαστικά, η Ε.Ε. αναζητεί λειτουργική σχέση με την Αγκυρα, που να εξασφαλίζει τα οικονομικά και εμπορικά συμφέροντα του «μπλοκ», εξηγούν κοινοτικές πηγές. Οσο για τον εκσυγχρονισμό της τελωνειακής σύνδεσης, εκείνος περνάει μέσα (και) από την επίλυση του Κυπριακού. Η Κομισιόν και η επίτροπος Κος έστειλαν σαφές μήνυμα ως προς αυτό, αναφέρουν αρμόδιες πηγές.
Συνεργασία Αγκυρας – Καΐρου για όπλα
Η κρατική τουρκική αμυντική βιομηχανία Mechanical and Chemical Industry Corporation (MKE) υπέγραψε συμφωνία για την πώληση πυρομαχικών και οπλικών συστημάτων, καθώς και για τη δημιουργία γραμμών παραγωγής πυρομαχικών στην Αίγυπτο. Το ύψος της εν λόγω συμφωνίας, που υπεγράφη την περασμένη Τετάρτη κατά την επίσκεψη του Τούρκου προέδρου Ερντογάν στο Κάιρο, ανέρχεται σε 350 εκατ. δολ., σύμφωνα με τουρκικά δημοσιεύματα. Το τουρκικό υπουργείο Αμυνας υπογραμμίζει ότι η τουρκική MKE πρόκειται να πουλήσει στην Αίγυπτο συστήματα αεράμυνας Tolga. Με βάση όσα συμφωνήθηκαν, η MKE αναμένεται επίσης να εγκαινιάσει εργοστάσια και εγκαταστάσεις παραγωγής πυρομαχικών εντός των αιγυπτιακών συνόρων. Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είχε αναφέρει την περασμένη Τετάρτη, έπειτα από τη συνάντηση που είχε με τον Αιγύπτιο ομόλογό του Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι στο Κάιρο, ότι η Αίγυπτος είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Τουρκίας στην Αφρική και στόχος είναι πλέον Τουρκία και Αίγυπτος να αυξήσουν τον όγκο των διμερών εμπορικών συναλλαγών τους στα 15 δισ. δολ.
kathimerini.gr
