Η ρύπανση στις παραλίες της Ελλάδας εξακολουθεί να βρίσκεται πολύ πάνω από τα όρια που έχουν τεθεί από την Ευρώπη. Παρόλα αυτά, οι νέες μετρήσεις της ρύπανσης των ακτών στο πλαίσιο του προγράμματος του WWF Ελλάς «Υιοθέτησε μια παραλία», αποτυπώνουν για φέτος και κάποιες μικρές, αλλά θετικές τάσεις για ορισμένα είδη πλαστικών.
Τα επίμονα μικροπλαστικά
Επιπλέον, η 4η έκθεση του προγράμματος που αφορά την περίοδο 2021-2026, «βάζει στο μικροσκόπιο» για πρώτη φορά και τα μικροπλαστικά, με στοιχεία από εννέα (9) ελληνικές παραλίες, καταδεικνύοντας το επίμονο πρόβλημα των πλαστικών μιας χρήσης στις παραλίες της χώρας μας.
Πολύ πάνω από τα επιτρεπτά όρια η ρύπανση των ελληνικών παραλιών
Από τον Μάιο του 2021 έως και τον Απρίλιο του 2026, έχουν καταγραφεί συνολικά 464.935 απορρίμματα σε 204 παραλίες της χώρας (σε σταθερό δείγμα 100 μέτρων ανά παραλία). Σταθερά όλα αυτά τα χρόνια, τα πλαστικά κυριαρχούν στα ευρήματα, αποτελώντας περίπου το 80% του συνόλου των απορριμμάτων που καταγράφονται, ενώ τα αποτσίγαρα αποτελούν το συχνότερο εύρημα, αντιπροσωπεύοντας το 24,8% όλων των απορριμμάτων. Ειδικότερα, τα πέντε (5) είδη των απορριμμάτων που συναντάμε συχνότερα και σε μεγαλύτερες ποσότητες διαχρονικά στις καταγραφές είναι τα εξής: αποτσίγαρα, κομμάτια πλαστικών, πλαστικά καπάκια, πλαστικά καλαμάκια και κομμάτια φελιζόλ.
Αξίζει να σημειωθεί πως για την ίδια περίοδο η μέση τιμή των 428 απορριμμάτων που καταγράφηκαν ανά 100 μέτρα παραλίας είναι πολύ μεγαλύτερη από το ελάχιστο όριο των 20 απορριμμάτων ανά 100 μέτρα που ορίζει η ευρωπαϊκή οδηγία-πλαίσιο για τη Θαλάσσια Στρατηγική.
Τα πρώτα ενθαρρυντικά σημάδια
Φέτος, ωστόσο, τα δεδομένα αποκαλύπτουν και μια πιο αισιόδοξη εικόνα. Σε 15 παραλίες με αδιάλειπτες καταγραφές καθ’ όλη τη διάρκεια του προγράμματος, η μέση τιμή απορριμμάτων ανά καταγραφή μειώθηκε κατά 18%. Η πιο σημαντική μείωση αφορά τα κομμάτια φελιζόλ που σημείωσαν μια πτώση κατά −62%, ενώ σημαντική μείωση εμφανίζουν τα πλαστικά ποτήρια μιας χρήσης (−36%) και οι συσκευασίες από γλυκά, πατατάκια και σοκολάτες (−43%). Αντίθετα, τα αποτσίγαρα που αποτελούν διαχρονικά το πιο συχνό πλαστικό σκουπίδι στις ελληνικές παραλίες, υποχώρησαν συγκριτικά με παλιότερες καταγραφές μόλις κατά 6%, υπενθυμίζοντας ότι ο δρόμος για την αντιμετώπιση του προβλήματος παραμένει μακρύς.
Μικροπλαστικά: Η αόρατη απειλή στο μικροσκόπιο
Ως μικροπλαστικά ορίζονται τα κομμάτια πλαστικού που είναι μικρότερα από 5 χιλιοστά σε μέγεθος και είναι ιδιαίτερα επικίνδυνα, καθώς διαφεύγουν εύκολα στη φύση αποτελώντας μείζονα περιβαλλοντική απειλή. Παράλληλα, λόγω του πολύ μικρού μεγέθους τους, μπορούν να διεισδύσουν στην τροφική αλυσίδα, με άμεσες συνέπειες και στον άνθρωπο.
Φέτος, για πρώτη φορά στο πλαίσιο του προγράμματος, εννέα εθελοντικές ομάδες συνέλεξαν δείγματα άμμου από ισάριθμες παραλίες (σε Θεσσαλονίκη, Κρήτη, Κυκλάδες, Εύβοια, Μαγνησία, Ηλεία και Κερατσίνι-Δραπετσώνα), τα οποία αναλύθηκαν από το Εργαστήριο Μικροπλαστικών του Ινστιτούτου Ωκεανογραφίας του Ελληνικού Κέντρου Θαλάσσιων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ). Η καταγραφή αυτή στις εννέα παραλίες αποκάλυψε το μέγεθος του προβλήματος: στα δείγματα άμμου εντοπίστηκαν 323 μικροπλαστικά σωματίδια, με ιδιαίτερα αυξημένες συγκεντρώσεις σε ορισμένες παραλίες!
Πρόκειται κυρίως για πλαστικά θραύσματα, εύρημα που υποδηλώνει ότι τα μικροπλαστικά προέρχονται κατά κύριο λόγο από τη διάσπαση μεγαλύτερων πλαστικών αντικειμένων. Τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν την ευρεία παρουσία μικροπλαστικών στις ελληνικές ακτές και υπογραμμίζουν την ανάγκη για συστηματική παρακολούθηση και λήψη των κατάλληλων μέτρων. Αποδεικνύουν ακόμη ότι τα πλαστικά μιας χρήσης που κυκλοφορούν στην αγορά εντοπίζονται στο περιβάλλον και συνεχίζουν να το ρυπαίνουν για πολύ μεγάλο διάστημα μετά από τη χρήση τους.
«Υιοθέτησε μια παραλία»
Το «Υιοθέτησε μια παραλία» είναι ένα πρόγραμμα «επιστήμης των πολιτών» που βασίζεται στην πολύτιμη βοήθεια ομάδων πολιτών, οι οποίες εκπαιδεύονται από στελέχη του WWF στη διαδικασία παρακολούθησης και ολοκληρωμένης καταγραφής των απορριμμάτων. Υλοποιείται στη χώρα μας από το 2021 και έως σήμερα έχει κινητοποιήσει πάνω από 200 εθελοντικές ομάδες που «υιοθέτησαν» περισσότερες από 200 παραλίες και υλοποίησαν 637 δράσεις καταγραφής απορριμμάτων. Από το 2023, το πρόγραμμα έχει επεκταθεί και σε μεσογειακό επίπεδο, με τη συμμετοχή των εθνικών γραφείων του WWF σε έξι ακόμα χώρες της Μεσογείου (Τουρκία, Τυνησία, Μαρόκο, Λιβύη, Αλγερία και Ιταλία).
Ο υπεύθυνος του προγράμματος του WWF Ελλάς «Υιοθέτησε μια παραλία», Κωνσταντίνος Τσουκαλάς, σχολιάζει: «Η φετινή καταγραφή επιβεβαιώνει πως δυστυχώς, η πλαστική ρύπανση εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους βασικούς παράγοντες υποβάθμισης των ελληνικών ακτών. Παρά κάποιες μικρές, αλλά θετικές μειώσεις που καταγράφηκαν για πρώτη φορά φέτος σε ορισμένα είδη πλαστικών, το μήνυμα είναι σαφές: τα πλαστικά απορρίμματα κατακλύζουν το φυσικό περιβάλλον και πρέπει να δράσουμε άμεσα! Η φετινή έκθεση εμπλουτίζεται ακόμα περισσότερο με δεδομένα που καταγράφονται για πρώτη φορά, προκειμένου να κάνουμε ορατό ένα πρόβλημα που πολλές φορές περνάει απαρατήρητο, αυτό των μικροπλαστικών. Με τα νέα αυτά δεδομένα, ο στόχος μας είναι διπλός: να ενισχυθεί η γνώση μας, αλλά και να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα αντιμετώπισης ενός προβλήματος με σοβαρές επιπτώσεις σε περιβάλλον και ανθρώπινη υγεία», καταλήγει.
tovima.gr
