Για μία ακόμη χρονιά η Ελλάδα καταγράφει από τις χειρότερες επιδόσεις στην Ευρωπαϊκή Ενωση σχετικά με την ταχύτητα απονομής της δικαιοσύνης. Το 2024 ο συνολικός χρόνος επίλυσης αστικών, εμπορικών και διοικητικών υποθέσεων σε πρώτο βαθμό ανήλθε στις 638 ημέρες, έναντι μόλις 100 ημερών στη διάμεσο της Ευρωπαϊκής Ενωσης, σύμφωνα με νέα μελέτη του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦίΜ).
Στις αστικές και εμπορικές υποθέσεις ο εκτιμώμενος χρόνος επίλυσης φτάνει στις 737 ημέρες, ενώ οι εκκρεμότητες παραμένουν πολλαπλάσιες του ευρωπαϊκού επιπέδου. Ταυτόχρονα, για την ολοκλήρωση μιας υπόθεσης προστασίας καταναλωτή απαιτούνται κατά μέσον όρο 1.643 ημέρες ή περίπου 4,5 χρόνια, αναφέρει η έκθεση του Κέντρου. Με τίτλο «Η ακτινογραφία της Ελληνικής Δικαιοσύνης σύμφωνα με τα στοιχεία της Ε.Ε.», η μελέτη, την οποία υπογράφουν ο πρόεδρος του ΚΕΦίΜ Νίκος Ρώμπαπας και ο επικεφαλής ερευνών Κωνσταντίνος Σαραβάκος, εξετάζει την παρούσα εικόνα του ελληνικού δικαστικού συστήματος. Βασίστηκε στα στοιχεία της ετήσιας έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη Δικαιοσύνη, EU Justice Scoreboard 2026, τα οποία αφορούν το έτος 2024.
Τα δεδομένα των ερευνητών δείχνουν ότι, μέσα σε ένα χρόνο, το ποσοστό επίλυσης των εκκρεμών αστικών και εμπορικών υποθέσεων μειώθηκε κατά 11,8% – «με αποτέλεσμα το σύστημα να μην καταφέρνει να διεκπεραιώνει όσες νέες υποθέσεις εισέρχονται σε αυτό», τονίζουν οι ίδιοι. Παρ’ όλα αυτά, η διοικητική δικαιοσύνη συνεχίζει να περιορίζει τις εκκρεμότητές της, με το ποσοστό επίλυσης να παραμένει πάνω από το 100%.
Το 2024, η σημαντικότερη βελτίωση καταγράφεται στις υποθέσεις νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες – η μέση διάρκειά τους μειώθηκε κατά 89%. Αλλά στις υποθέσεις δωροδοκίας η μέση διάρκεια αυξήθηκε κατά περίπου 62% – από 356 ημέρες το 2023 σε 576 ημέρες το 2024. Η μέση διάρκεια των διαδικασιών ενώπιον των εθνικών αρχών ανταγωνισμού αυξήθηκε επίσης, από 861 σε 1.319 ημέρες.
Το θετικό εύρημα
Ενα θετικό εύρημα της έρευνας αφορά τις γυναίκες δικαστές, με την Ελλάδα να καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό γυναικών δικαστών στα ανώτατα δικαστήρια από τη διάμεσο της Ε.Ε. «Το σχετικό ποσοστό», τονίζει το ΚΕΦίΜ, «ανέρχεται σε 69% στην Ελλάδα, έναντι 39% στην ευρωπαϊκή διάμεσο».
Οι μεταρρυθμίσεις
Οσον αφορά τις μεταρρυθμίσεις που έχουν εφαρμοστεί τα τελευταία χρόνια, τα πρώτα στοιχεία από την εφαρμογή του Νέου Δικαστικού Χάρτη είναι, σύμφωνα με τους ερευνητές, ενθαρρυντικά. «Εννέα μήνες μετά την έναρξη της εφαρμογής του, ο εκτιμώμενος χρόνος έκδοσης απόφασης στο σύνολο των πρωτοδικείων μειώθηκε από 705 σε 364 ημέρες, δηλαδή κατά 48%. Στην Αθήνα η μείωση έφτασε στο 64%, στη Θεσσαλονίκη στο 40% και στον Πειραιά στο 23%
Με βάση την τελευταία αξιολόγηση του δείκτη εφαρμογής των προτάσεων της έκθεσης Πισσαρίδη στη Δικαιοσύνη, το 36% των προτάσεων έχει εφαρμοστεί σε κάποιον βαθμό, το 56% βρίσκεται σε εξέλιξη και το 8% δεν έχει εφαρμοστεί. Υπενθυμίζεται πως έργα ψηφιακού σχηματισμού, όπως η ανάπτυξη του ηλεκτρονικού φακέλου υπόθεσης, βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη.
«Η μεγάλη καθυστέρηση στην απονομή της δικαιοσύνης παραμένει από τις σοβαρότερες θεσμικές και αναπτυξιακές αδυναμίες της χώρας. Οταν μια διαφορά χρειάζεται σχεδόν δύο χρόνια για να κριθεί σε πρώτο βαθμό και μια υπόθεση προστασίας καταναλωτή τεσσεράμισι χρόνια, το κόστος για τους πολίτες, τις επιχειρήσεις και εντέλει την εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς είναι μεγάλο», δηλώνει ο κ. Ρώμπαπας, τονίζοντας ότι χρειάζεται πλήρης εφαρμογή και συστηματική αξιολόγηση με διαφανείς και μετρήσιμους δείκτες των μεταρρυθμίσεων, όπως και η επιτάχυνση της ψηφιοποίησης, ώστε η βελτίωση που παρατηρούν «να γίνει μόνιμη και αισθητή στην καθημερινότητα των πολιτών».
kathimerini.gr
