Η ακίνητη περιουσία των φυσικών και νομικών προσώπων, αποτελεί μια από τις βασικές πηγές εσόδων
του Θοδωρή Δουλουμπέκη
Πολιτικού Μηχανικού Ε.Μ.Π.
τηλ. 6972.076026
www.d-engineering.gr
Η ακίνητη περιουσία των φυσικών και νομικών προσώπων, αποτελεί μια από τις βασικές πηγές εσόδων τόσο για το κράτος, μέσα από τη φορολόγησή της, όσο και για τους δήμους, που με βάση το μέγεθός της, αποτιμούν τα τέλη που πρέπει να πληρώσει ο κάθε δημότης, αλλά όμως και μέσο δανεισμού, πηγή ρευστού χρήματος – εσόδων δηλαδή, για ιδιώτες που υποθηκεύουν την όποια ακίνητη περιουσία διαθέτουν σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Στην Ελλάδα, μάλιστα, όπου μεγάλο μέρος των πολιτών διέθετε ακίνητη περιουσία, είτε οικόπεδο - γήπεδο, είτε κατοικία, η φορολογία αυτή, αν και πέρασε από πολλά στάδια, (δεν είναι πολλά χρόνια πριν όπου η φορολογία στη βάση μια κατοικίας ήταν συνάρτηση των παραθύρων που είχε !) , αποτέλεσε πάντα ένα ξεχωριστό κομμάτι της οικονομικής πολιτικής κάθε κυβέρνησης στη μεταπολίτευση.
Ανέκαθεν, όμως, από όσες μεταβολές κι αν πέρασε αυτός ο άμεσος ή έμμεσος φόρος, βασικές παράμετροι που τον επηρέαζαν, ήταν το μέγεθος της ιδοκτησίας, η χρήση της, η τοποθεσία στην οποία βρισκόταν, αλλά και κοινωνικά κριτήρια, προκειμένου να μπορέσουν να σταθμιστούν οι παράμετροι της ανάγκης για ιδιοκατοίκηση αλλά και της αποδοχής κληρονομιάς ή άλλων βασικών συνιστωσών της «δίκαιης» κτήσης.
Η κοινωνική παράμετρος, ο τρόπος δηλαδή που κάθε οικονομικό υπουργικό επιτελείο προσεγγίζει τη φορολόγηση της ακίνητης περιουσίας μέσα από το πρίσμα των κοινωνικών επιπτώσεων που μπορεί να επισύρει, είναι αυτή που μάλλον καθόριζε το συντελεστή βαρύτητας και των υπολοίπων – «σταθερών» κυρίως παραμέτρων.
Η ενίσχυση της ατομικής ιδιοκτησίας αξίας συναρτώμενης από τα οικονομικά δεδομένα κάθε εποχής, είναι μια βασική κοινωνική συνιστώσα για την εξυπηρέτηση μιας δίκαιης φορολόγησης ακινήτων. Με βάση τον κατώτατο ή το μέσο μηνιαίο μισθό δημοσίου υπαλλήλου (μεγέθη χρονικά προσαρμοζόμενα στην οικονομία εποχής), θα ήταν δυνατόν να προκύπτει πάντα η αξία της κατοικίας την οποία θα μπορούσε να έχει κάποιος στην κατοχή του και να μην αποτελεί φορολογήσιμο προϊόν (για παράδειγμα η πτώση του μέσου μηνιαίου μισθού θα μπορούσε να επιφέρει την αύξηση του αφορολόγητου ορίου για κατοχή κατοικίας). Φορολογία, θα ήταν ενδεχομένως κοινωνικά αποδεκτό, να προκύπτει μόνο για όσους έχουν στην κατοχή τους κατοικίες ή ακίνητα μεγαλύτερης αξίας από την οριζόμενη ως αποδεκτή ή για όσους διαθέτουν περισσότερες από μια κατοικίες στο όνομά τους, με πρόσθετες επιβαρύνσεις ανάλογα τη χρήση.
Επιπλέον, στις κοινωνικές συνιστώσες της φορολόγησης ακινήτων, θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν και φοροαπαλλαγές για όσους αξιοποιούν την ακίνητη περιουσία που διαθέτουν, με τρόπο που να ευνοεί το κοινό καλό, ή να προκαλεί ανάπτυξη. Σε αυτό το πλαίσιο, η μείωση των φορολογικών συντελεστών σε όσους διαθέτουν γη την οποία όμως και καλλιεργούν, σε όσους διαθέτουν στο όνομα τους εκτός από κατοικία και γραφείο αλλά απασχολούν προσωπικό και είναι οικονομικά συνεπείς, ή ακόμη και τώρα σε περιόδους οικονομικής και οικοδομικής κρίσης σε όσους μπορούν να αξιοποιήσουν άρτια οικόπεδα που διαθέτουν χτίζοντας τα, θα μπορούσαν να παρέχονται χαμηλότεροι φορολογικοί συντελεστές, για τα ακίνητα αυτά.
Τέλος, σε αυτή τη σύντομη ανάλυση θα ήταν ορθό να αναφερθεί στους κοινωνικούς συντελεστές που επιδρούν στη φορολόγηση ακίνητης περιουσίας, η ανάγκη σύνδεσης του φόρου κληρονομιάς και εν μέρει αυτού της μεταβίβασης, όχι με το προϊόν που μεταβιβάζεται αλλά με τα οικονομικά δεδομένα του ατόμου που κληρονομεί, δεδομένης της εξ ιστορίας αποδυκνειόμενης διαφοροποίησης των οικονομικών δεδομένων από γενιά σε γενιά.
Ο σημερινός τρόπος φορολόγησης φαίνεται, στα πλαίσια της ανάγκης για άμεση εισροή χρημάτων κι όχι για μακροπρόθεσμη προσέγγιση της οικονομικής «κρίσης», να αγνοεί παντελώς κάθε κοινωνική παράμετρο. Ο περιορισμός του αφορολογήτου ορίου, η αποσύνδεσή του με τα οικονομικά δεδομένα της εποχής, η αναγωγή των αντικειμενικών αξιών στο μόνο κριτήριο αξιολόγησης, αλλά και η πληθώρα φόρων που καθιστούν θολό το τοπίο της κτηματαγοράς, καθιστούν τους μικρό-ιδιοκτήτες ανίκανους να συντηρήσουν την περιουσία τους και προσπαθούν να απαλλαχθούν από αυτή, αλλά και τους Έλληνες ή ξένους επενδυτές διστακτικούς στην ανάπτυξη επιχειρηματικών σχεδίων. Άμεσο αποτέλεσμα η υπερσυγκέντρωση ακίνητης περιουσίας στα χέρια λίγων που αντέχουν οικονομικά, με όλες τις καταστροφικές συνέπειες που αυτό υνεπάγεται, ο περιορισμός της οικοδομικής δραστηριότητας με άμεσο επακόλουθο την αύξηση της ανεργίας αλλά και την μείωση της αγοραστικής αξίας όσων επιλέγουν να συτηρούν ακόμη και μικρά ακίνητα ή άλλα που δεν είναι δυνατόν να αξιοποηθούν.
