Επειδή όλο και περισσότερο γίνεται λόγος για κυβέρνηση συνεργασίας
Του Χαράλαμπου Ν. Κοκονά
Επειδή όλο και περισσότερο γίνεται λόγος για κυβέρνηση συνεργασίας , ας δούμε τι μας δίδαξε η πείρα του παρελθόντος. Κυβέρνηση συνεργασίας είχαμε κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου. Πρωθυπουργός ο Γηραίος Σοφούλης , αρχηγός των φιλελευθέρων (κέντρο) και αντιπρόεδρος ο Κωνσταντίνος Τσαλδάρης , αρχηγός του λαϊκού κόμματος (Δεξιά). Προκειμένου να επιτευχθεί η συγκρότηση της κυβερνήσεως συνεργασίας ο Κ. Τσαλδάρης απεδέχθη τον Β’ ρόλο αν και το λαϊκό κόμμα διέθετε στη βουλή περισσότερες έδρες από τους φιλελεύθερους .
Από το τέλος του εμφυλίου και ως τον εκλογικό θρίαμβο του Παπάγου (1952) , σχηματίστηκαν διάφορες πολυκομματικές κυβερνήσεις τόσο σύντομες , ώστε η ιστορία να τις καταγράψει στις υποσημειώσεις. Η πρώτη εν δυνάμει περίπτωση για κυβέρνηση «συνεργασίας» προκύπτει το 1963 μετά την εκλογική νίκη της υπό τον Γ. Παπανδρέου – ένωση κέντρου- .Στο κορύφωμα του ανένδοτου αγώνος η Ένωση Κέντρου νίκησε τότε αλλά δεν κατάφερε να συγκεντρώσει τις απαιτούμενες για την πλειοψηφία της βουλής 151 έδρες. Τότε στο πολιτικό παιχνίδι , προσήλθε εθελοντής η ΕΔΑ , μετωπική πολιτική έκφραση του εν παρανομία ευρισκόμενου Κ.Κ.Ε.
Ο γ. Παπανδρέου , αρνήθηκε την προσφορά της ΕΔΑ να δώσει ψήφο εμπιστοσύνης , οπότε τα δύο κόμματα σχημάτιζαν σχήμα συνεργασίας , έστω και αν η ΕΔΑ δεν ζητούσε άμεσα συμμετοχή στην κυβέρνηση. Παρά την άρνηση του Γ. Παπανδρέου να δεχθεί τη στήριξη της , η ΕΔΑ υπερψήφισε τη νέα κυβέρνηση. Όσοι πίστευαν ότι είχε έρθει η ώρα της Κεντροαριστεράς , διαπίστωσαν ότι περίπτωση τέτοια δεν υπάρχει. Ο Γ. Παπανδρέου αρνήθηκε τη στήριξη της ΕΔΑ , υπέβαλε παραίτηση και ζήτησε νέες εκλογές , τις οποίες ο Βασιλεύς Παύλος προκήρυξε , διορίζοντας υπηρεσιακό πρωθυπουργό τον διοικητή της Εθνικής Τράπεζας Ι. Παρασκευόπουλο.
Στις εκλογές του Φεβρουαρίου 1964 η ένωση κέντρου θριάμβευσε και εξανεμίστηκαν τα όνειρα ορισμένων για συγκρότηση συμμαχικής κυβερνήσεως κεντροαριστερού προσανατολισμού. Πέρασαν πολλά χρόνια , με δραματικά γεγονότα και βαθιές μεταβολές έως ότου φτάσαμε στο έτος 1989 , που έμεινε στην ιστορία με το χαρακτηρισμό «Βρώμικο ‘89». Τότε σχηματίστηκε κυβέρνηση συνεργασίας της Ν.Δ. (φυσική συνέχεια της δεξιάς με κεντρώες πινελιές) με τον συνασπισμό της αριστεράς , μετωπικό σχήμα με πρωτοκαθεδρία του Κ.Κ.Ε. .
Η κυβέρνηση συνεργασίας μεταξύ της παραδοσιακής δεξιάς και της παραδοσιακής αριστεράς , προέκυψε επειδή οι συγκροτήσαντες το σχήμα είχαν κοινό στόχο την εξουδετέρωση του Ανδρέα Παπανδρέου και της διάλυσης του ΠΑΣΟΚ. Πρωταγωνιστής στα προξενιά που προηγήθηκαν ήταν ο Κ. Μητσοτάκης που ως πρόεδρος της Ν.Δ. το ’89 πέτυχε αυτό που δεν είχε καταφέρει ως πολιτικός «μεσολαβητής» το καλοκαίρι του ’65. Τότε ο Κ. Μητσοτάκης , λίγο προτού αρχίσει , η ώρα μεσάνυχτα , η ψηφοφορία για ψήφο εμπιστοσύνης στη (δεύτερη) κυβέρνηση των αποστατών (υπό τον Τσιριμώκο) είχε κάνει στην ΕΔΑ μια απίστευτη πρόταση : Αν ψηφίσει τον Τσιριμώκο για πρωθυπουργό , η νέα κυβέρνηση θα καταργήσει τα έκτακτα μέτρα (δηλαδή του περιβόητους αντικομουνιστικούς νόμους 375 και 509 κλπ) . Μια ώρα και πλέον καθυστέρησε η έναρξη της ψηφοφορίας , ενόσω ο Κ. Μητσοτάκης και οι συνεργάτες του προσπαθούσαν να πείσουν την αντιπροσωπεία της ΕΔΑ στις ανεπίσημες αυτές συζητήσεις που έληξαν ανεπιτυχώς.
Στις μέρες μας , τι σημαίνει ο όρος πολιτική συστράτευση σήμερα και κυβέρνηση συνεργασίας αύριο ? Όλες οι κυβερνήσεις ονειρεύονται ήρεμο πολιτικό βίο και συναίνεση της αντιπολιτεύσεως. Είναι όνειρο όλων των κυβερνώντων . Φυσικά ούτε ο Κ. Παπανδρέου χθες , ούτε ο Κ. Σαμαράς σήμερα , είχαν ποτέ την πρόθεση να παραδοθούν στα κυβερνητικά σχήματα των αντιπάλων τους . Περίμεναν και περιμένουν , με τη θεωρία να γινώσει …..το μήλο.
Αυτά διδάσκει η ιστορία . Στους ηγέτες των εναλλασσόμενων στην εξουσία δύο μεγάλων κομμάτων εναπόκεινται να σκεφτούν και να αποφασίσουν αν ήλθε η ώρα για μια νέα αρχή.
