Στα Χανιά το Φεβρουάριο του 1906 περιμένουν να φτάσει μια τριμελής διεθνής επιτροπή

Του Γιώργου Εμμ. Περπιράκη

Επ. Σχολ. Συμβούλου ΠΕ

Στα Χανιά το Φεβρουάριο του 1906 περιμένουν να φτάσει μια τριμελής διεθνής επιτροπή (ένα είδος σημερινής τρόϊκας) που είχε οριστεί από τις προστάτιδες ευρωπαϊκές δυνάμεις (Αγγλία, Γαλλία, Ιταλία, Ρωσία).

Η επιτροπή σκοπό είχε να εξετάσει επί τόπου την εν γένει κατάσταση της Κρήτης, πολιτειακή, πολιτική, οικονομική, κοινωνική και να προτείνει στις Δυνάμεις τα μέτρα που έπρεπε να λάβουν για να βελτιωθεί η κατάσταση στη μεγαλόνησο.

Στις 3 Φεβρουαρίου 1906 η αντιπολιτευόμενη την  κυβέρνηση του Πρίγκιπα Γεωργίου εφημερίδα ΛΕΥΚΑ ΟΡΗ στο φύλλο της αριθ. 8 δημοσίευσε το παρακάτω άρθρο με τον τίτλο Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΠΙ ΤΩΝ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΩΝ. Ο αρθρογράφος αναλύει την κατάσταση του κρατικού δημοσίου και επισημαίνει τις αιτίες του κακού.

Αναδημοσιεύουμε το άρθρο αυτό γιατί το θεωρήσαμε τόσο επίκαιρο, μα τόσο επίκαιρο, που για μια στιγμή πιστέψαμε ότι ο αρθρογράφος των ΛΕΥΚΩΝ ΟΡΕΩΝ είχε υπόψη του τη σημερινή πραγματικότητα.

Ιδού το άρθρο:

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΠΙ ΤΩΝ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΩΝ.

Από του παρελθόντος Σαββάτου οι πληρεξούσιοι των τεσσάρων Προστατίδων Δυνάμεων ευρίσκονται εις Κρήτην, αποστολή των οποίων είναι η μελέτη  των οικονομικών και διοικητικών της Νήσου πραγμάτων, τα οποία ευρίσκονται εις σφαλεράν και νόσημαν κατάστασιν, οξυνθεΊσαν εσχάτως εις σημείον απελπιστικόν. Η αποστολή των απόρροια της οδυνηράς και ελεεινής κακοδιοικήσεως, έχει υψίστην σημασίαν διά τον τόπον, ον προώρισται να σώση και να προφυλάξη από νέους κλονισμούς και από νέας εξάρθρωσεις, τας οποίας θα επέφερεν η παράτασις καταστάσεως ήκιστα συμβιβαζομένης προς την ευημερίαν, ην αξιούσιν αι σημεριναί περιστάσεις και η προσδοκία του λαού, όπως βαδίση προς οδόν εγκαινιάζουσαν τας δια τόσων θυσιών αποκτηθείσας αυτού ελευθερίας  επί αληθών και ασαλεύτων  βάσεων, εφ’ αις  εδράζεται πάσα αληθής πρόοδος.  Δεν υπάρχει αμφιβολία, ούτε δύναται να εμφιλοχωρήση εις τον νούν ανθρώπου μεμετρημένου και μη κακοβούλου ότι τόσον αι Δυνάμεις, όσον και οι αντιπρόσωποι των, εμφορούνται υπό των ευμενεστέρων διαθέσεων προς τον τόπον και επιθυμούσι να εξεύρωσι τα κατάλληλα φάρμακα προς θεραπείαν της γαγγραινώδους πληγής, ήτις κινδυνεύει ν’ αποβή ανίατος, αν αφεθή και παραμεληθή αθεράπευτος .

Από πού θα αρχίσουν οι διαπρεπείς και έξοχοι ούτοι άνδρες, οίτινες επεφορτίσθηαν υπό των οικείων Κυβερνήσεων να ανταποκριθώσιν εις την δικαίαν αξίωσιν του Κρητικού λαού να ζήση ως άνθρωπος ελεύθερος και να διαγάγη βίον άνετοναπηλλαγμένον πάσης καταθλίψεως και πιέσεως, μέχρις ου επέλθη η κατάλληλος ώρα της μετά του ελευθέρου Βασιλείου ενώσεως του, δεν είναι δύσκολον εις ημάς να υπονοήσωμεν και είναι εύκολον εις αυτούς να το επιχειρήσωσι και να κατορθώσωσιν. Η γνώμη των και η απόφασίς των θα έχει κύρος, διότι απορρέη από της σκέψεως του να φανώσιν ωφέλιμοι εις τον τόπο ικανοποιούντες και ανταποκρινόμενοι εις τας προθέσεις των ιδίων Κυβερνήσεων, αίτινες τόσον πομποδώς διεκηρύχθησαν και των οποίων η ηχώ έναυλος έτι διατελεί εις τα ώτα του κρητικού κόσμου.

Αι οικονομίαι περί την διοικητικήν πολυτέλειαν, είναι εν των πρωτίστων αναγκαίων μέτρων, περί ων δεν πρέπει να αδιαφορήσωσιν οι υψηλοί αντιπρόσωποι των κηδεμόνων μας. Το πλούσιον και πολυτελές ημών διοικητικόν σύστημα είναι δυσανάλογον προς την οικονομικήνκατάστασιν του τόπου, γεννά δε και την έφεσιν της αεργίας, ης τοσαύτηνπείραν ο τόπος έχει λάβει. Αί πολλαί θέσεις και αι εκ του Δημοσίου ταμείου δαψι λεις παροχαί εγγένησαν βουλιμιαίας τάσεις προς βοράν ανέτως και εν ου δέοντι των κοινών προσόδων, οι δε κυβερνώντες εκ περιτροπής την Νήσον τιθασεύσουσι δια των δημοσίων παροχών τους πολυπληθείς απαιτητάς προσφέροντες, τα δι’ άλλας ανάγκας και δι’ άλλας υποχρεώσεις παρά του ιδρώτος του πτωχού λαού εισπραττόμενα, ως θολόν χάρτου, όπως εξημερώσωσι τους αγριεύοντας χάριν σκοπών, ους έκαστος ευκόλως εννοεί. Επί τουρκοκρατίας είμεθα υποχρεωμένοι να έχωμεν εις όλους τους κλάδους της υπηρεσίας διπλούς υπαλλήλους οθωμανούς και χριστιανούς δια να μην θίγηται η φιλοτιμία εκατέρου των δύο φύλων. Εντεύθεν περιττή και μάταια δαπάνη εθεωρείτο το διπλούν αυτό των υπαλλήλων, ως αποροφούν μέγα μέρος των δημοσίων προσώπων ασκόπως, αίτινες θα ηδυύνατο να  αυτό χρησιμοποιηθώσιν εις έργα ωφέλιμα διά την γεωργίαν, οδοποιίαν, βιομηχανίαν και το εμπόριον. Αλλά η περιττή αύτη δαπάνη ήτο επιβεβλημένη υπό των συνθηκών υφ’ ας εκόντες ακόντες τότε υποβαλλώμεθα, διότι διετελούμεν υπό δεσποτικήν εξουσίαν και υπό τον δεσποτισμόν δεν επιτρέπεται να μετέρχηται τις πολλάκις τον αυτόν προς το συμφέρον και την λογικήν συλλογισμόν.

Δυστυχώς σήμερον, ότε πλέον δεν υπάρχει ανάγκη του διπλού των υπαλλήλων εν τω πολυσχιδεί συστήματι της διοικήσεως, όχι μόνον διπλούν αλλά και τριπλούν τον αριθμόν απέβη το υπαλληλικόν σύμπλεγμα, όπερ κυρίως συνετέλεσε να εξογκώση και τον προυπολογισμόνης Νήσου εις το διπλάσιον των εξόδων. Και ου μόνον τούτο, αλλά επηύξησε τας υποχρεώσεις του δημοσίου ταμείου διαφορετικά, όπερ είναι διά νόμων υποχρεωμένον, όχι μόνον να μισθοδοτή υπερόγκως μάλιστα και δυσαναλόγως προς το παρελθόν, το σμήνος αυτό των περιττών υπαλλήλων, αλλά και να αμείβη συχνά επιπροσθέτως  τον οκνηρόζήλον, εφ’ ω πολλάκις διαπρέπουσιν …

Είναι και η ιδιαιτέρα αμοιβή  συντελεστικόν μέσον του κρατύνειν τας τάξεις και του κομματικώς συναλλάττεσθαι.

Εντεύθεν πολλά τα άτοπα και μία καλή έρευνα θα ανεκάλυπτε ανόσια άξια να κινήσωσι τον γέλωτα, αλλά και τον οίκτον των παρατηρητών και εξεταστών.

Πλήν του περιορισμού των υπαλλήλων και της καταργήσεως των περιττών θέσεων θα ήτο σωτηριώδες έργον και άξιον να επιστήση την αμερόληπτον και αδέκαστον προσοχήν των επιτρόπων το πλούσιον και υπέρογκον μισθολόγιον πολλών υπαλλήλων οίτινες αμείβονται παρ’ αξίαν εργασίας, αλλα και παρά ικανότητα εν τοις δημοσίοις. Ως ο μη φιλόπονος, ούτω και ο μη ικανός υπάλληλος επιπροσθει εις την κίνησιν της μηχανής και γίνεται παραίτιος της κακής αυτής λειτουργίας. Αντ΄αυτών, ας προκρίνονται οι δραστήριοι και φιλόπονοι αρκεί να ώσι δικαιούμενοι. Διότι οι μη δικαιούμενοι, οι μη ικανοί, οι μη φιλόπονοι, προκαλούσι και παράπονα. Και όταν τα παράπονα είναι δίκαια, ευρίσκουσι προϊόντος του χρόνου, ηχώ εις όλων των κατοίκων τα ώτα. Και δεν παραβλέπομεν μεν την αρχήν ότι πολλάκις οι οκνηροί και ραδιούργοι, δεν συνήθως περικυκλούντες τους Κυβερνώντας εισίν αναγκαίοι και χρήσιμοι, ως οι εν ταις οικίαις απόπατοι, αλλά δέον, ως ούτοι, ούτω και εκείνοι να τοποθετώνται εις μέρη απόκεντρα και αόρατα, ώστε να μη φαίνωνται και η οσμή αυτών να μη ακούηται. Οι μεγάλοι μισθοί δεν είναι ο μοχλός της απταίστου λειτουργίας  της διεξαγωγής των υποθέσεων. Ο χαρακτήρ, η τιμιότης, η ευθύτης, η συναίσθησις του καθήκοντος εισί τα αληθή ελατήρια. Οι μεγάλοι μισθοί βουλιμιάζουν και καθιστούν μανιώδεις τους μνηστήρας, ως τους εραστάς, όταν ευρίσκωσιν εμπόδια ανυπέρβλητα δια την απόκτησιν της ερωμένης.

Ότι επιβάλλεται εις το έργον των υψηλών αντιπροσώπων και το οποίον απαιτεί και του τόπου το συμφέρον, είναι να μας πουν διαρρήδην και ορθά κοφτά δεν σας επιτρέπεται να δίδηται τριανταργιές και σαρανταργιές λιρών κατά μήνα, διότι τα οικονομικά σας δεν σας δίδουν τοιούτον δικαίωμα. Δεν σας επιτρέπεται να ανοικοδομήτε επί υθραύστου αργίλου εκ σκληρού και ογκώδους γρανίτου λίθων οικοδόμημα, διότι της ευθράστου αργίλου διαρρηγνυομένης το ογκώδες οικοδόμημα καταπίπτει.

Το γλίσχρον ταμείον είναι υποχρεωμένον προς τούτοις να δαπανά ποσά υπέρογκα αφ’ όσα μη δει. Τι λέγομεν να δαπανά; Να σπαταλά. Διότι όταν εξοδεύωνται χρήματα εκεί που δεν πρέπει, τι άλλο είναι παρά σπατάλη; Αλλά που και πως εξοδεύονται, ίσως δεν είναι τώρα καιρός να το είπωμεν ημείς  υπό της λογοκρισίας κωλυόμενοι, αλλά είναι κατάλληλος η ώρα να ανακαλυφθή και να κοπή εξετάσεως και ερεύνης ακριβούς γενομένης. Και ταύτα μεν περί των οικονομιών εις τους δημοσίους υπαλλήλους, υπολείπονται δε πολλά άλλα οικονομικά μέτρα περί ων θα διαλάβωμεν εν τοις επομένοις.

Διερωτάται, λοιπόν, κανείς γιατί μετά από 105 χρόνια να βρισκόμαστε στο ίδιο σημείο; Φταίει, άραγε, το ριζικό μας; Όχι! γιατί  δεν είμαστε μοιρολάτρες. Μήπως αυτό είναι νομοτέλεια; Όχι γιατί δεν είναι φυσικός νόμος. Τότε τι είναι; Ο καθένας αναγνώστης μπορεί να δώσει την δική του απάντηση.

Πηγή: Ηλεκτρονική Βιβλιοθήκη της Βουλής, α/α μικροταινίαις 12013 σελίδα 7.