Διαχρονικά, βασική και θεμελιώδης ευθύνη
του Εμμανουήλ Ακουμιανάκη
πολιτικού αναλυτή
E-mail: [email protected]
http://soixantedix.blogspot.com/
«Ένας ηγέτης δεν μπορεί να τηρεί όλα όσα οι άνθρωποι θεωρούν σωστά και πρέποντα γιατί, για να μπορέσει να διατηρήσει την εξουσία και το κράτος αναγκάζεται συχνά να αθετήσει τις υποσχέσεις του, αδιαφορώντας για κάθε έννοια γενναιοδωρίας, ανθρωπιάς και θρησκείας. Συνεπώς, είναι απαραίτητο να διατηρεί μυαλό ανοικτό και ευέλικτο για να προσαρμόζεται στα γεγονότα, όπως τα φέρνει η μοίρα και η πολιτική. Στο βαθμό που είναι δυνατό, δεν θα πρέπει να παρεκτρέπεται από τον ορθό δρόμο, θα πρέπει εντούτοις να είναι έτοιμος να παραστρατήσει, όταν οι συνθήκες το απαιτούν.
[ Machiavelli, Il Principe, 1513 ]».
Διαχρονικά, βασική και θεμελιώδης ευθύνη των πολιτικών ηγετών είναι να προασπίζουν το εθνικό συμφέρον. Στο μνημειώδες έργο του Niccolo Machiavelli «Il Principe- Ο Πρίγκιπας», η θέση αυτή διατυπώνεται με τον πλέον απροκάλυπτο τρόπο. Ο Ιταλός πολιτικός στοχαστής της Αναγέννησης ως αυθεντικός εκπρόσωπος του κλασσικού ρεαλισμού, πρεσβεύει ότι η ισχύς και η πανουργία είναι τα δύο απαραίτητα μέσα για την άσκηση αποτελεσματικής πολιτικής. Η κύρια ευθύνη των ηγετών είναι να αναζητούν πάντα τα πλεονεκτήματα και να υπερασπίζονται τα συμφέροντα του κράτους, ώστε να εξασφαλίζουν την επιβίωσή του.
Από τις αρχές του 16ου αιώνα η θεμελιακή παραδοχή του Machiavelli είναι, πως ζούμε σε έναν επικίνδυνο κόσμο. Ο κόσμος αυτός παρουσιάζει ταυτόχρονα πολλές ευκαιρίες. Όποιος φιλοδοξεί να επιβιώσει σε έναν τέτοιο κόσμο πρέπει να έχει πάντοτε επίγνωση των κινδύνων, να τους προβλέπει και να λαμβάνει τα απαραίτητα προληπτικά μέτρα. Η άποψη πως οι πολιτικοί πρέπει να είναι ταυτόχρονα λέοντες και αλεπούδες, αποτελεί τον πυρήνα της ρεαλιστικής θεωρίας του Ιταλού στοχαστή. Το εγχειρίδιο του Machiavelli αποτελεί ακόμα και σήμερα για πολλούς, οδηγό επιβίωσης σε έναν απόλυτα χαοτικό και ανήθικο κόσμο. Αν ο ηγέτης δεν γνωρίζει ή δεν υπολογίζει τους όρους της πολιτικής ισχύος, είναι καταδικασμένος να αποτύχει. Μαζί με αυτόν στην αποτυχία θα χαθεί η ευημερία και η ασφάλεια των πολιτών που βασίζονται πάνω του. Με απλά λόγια, η πολιτική ευθύνη βρίσκεται στον αντίποδα της καθημερινής ηθικής. Πέρα και πάνω από όλα, πρέπει να είναι η ασφάλεια και η επιβίωση του κράτους.
Σήμερα, ίσως περισσότερο από ποτέ, ο τόπος ψάχνει απεγνωσμένα στιβαρούς και υπεύθυνους ταγούς για να οδηγήσουν με ασφάλεια τη χώρα στην έξοδο από την κρίση. Διαχρονικά, η εξάρτηση του λαού από την ηγεσία του γινόταν πιο δυνατή σε στιγμές που η χώρα κινδύνευε από πάσης φύσεως απειλές. Τα ηθικά αξιώματα και οι πολιτικές υπαναχωρήσεις σε τέτοιες ώρες, συνθέτουν το απόγειο της πολιτικής ανευθυνότητας. Οι άνθρωποι βρίσκονται μπλεγμένοι σε μια εξαιρετικά δυσάρεστη κατάσταση, όπου οι πάντες στρέφονται εναντίον όλων. Η επιβίωση του καθενός φαντάζει επισφαλής. Το εισόδημα δεν είναι δεδομένο. Δεν υπάρχει σιγουριά ούτε σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα. Η διακυβέρνηση δεν έχει πρωτεύουσα σημασία. Αποκτά όμως ιδιαίτερη αξία η σύμπνοια, η ομόνοια και η συναίσθηση του κινδύνου. Από όλους μηδενός εξαιρουμένου. Κι εκεί κρινόμαστε. Από το αν θα βγούμε μπροστά ή από το αν θα κρυβόμαστε. Γιατί αν δεν το έχουμε καταλάβει ακόμα, είμαστε πολύ κοντά στο να φωνάξουμε ότι χανόμαστε. Ας ελπίσουμε ότι «θα το σώσουμε». Άλλωστε είναι πλέον μονόδρομος η προσπάθεια αυτή. Οτιδήποτε άλλο συνιστά κρινόμενο επιεικώς, ανευθυνότητα και κρινόμενο αυστηρά, σκοπιμότητα. Καλό είναι λοιπόν να αφήσουμε τα ευχάριστα και να ασχοληθούμε με τα ωφέλιμα.
