Ότι δεν μπορούμε πια να το χρησιμοποιήσουμε
Του Αιμίλιου Γάσπαρη
Ότι δεν μπορούμε πια να το χρησιμοποιήσουμε , ότι είναι άχρηστο και χαλασμένο, οργανικό ή ανόργανο το θεωρούμε σκουπίδι και ο προορισμός του είναι να το πετάξουμε. Μεταφορικά η λέξη αποκτά ευρύτερη σημασία και περιλαμβάνει όλα εκείνα που, ενώ είναι άχρηστα έως και επιζήμια, καταφέρνουν και επιβάλλονται και στην καθημερινή ζωή και στην οικονομία και στην πολιτική και στην τέχνη. Και από τα δυο σκουπίδια έχει γεμίσει η ζωή μας και η κοινωνία μας. Ας σταθούμε όμως στα πραγματικά σκουπίδια που και σοβαρό πρόβλημα αποτελούν και για το περιβάλλον , αλλά και οικονομικό πρόβλημα για το ταλαίπωρο κράτος μας που σε γενικές γραμμές αδυνατεί να δώσει μια λύση και έτσι από τη μια Κερατέα πηγαίνουμε στην άλλη. Γιατί φυσικά δεν μπορεί να πείσει τους πολίτες ότι έχει τη δυνατότητα και τη θέληση να δώσει λύση και στον συγκεκριμένο τομέα. Ένα είναι σίγουρο επίσης, πως ο Έλληνας παράγει πολλά σκουπίδια και όπως αναφέρεται συχνά στις εφημερίδες γύρω στα 500 κιλά σκουπίδια ο καθένας μας παράγει κάθε χρόνο. Ίσως αυτή η στατιστική να ήταν πριν την κρίση και τώρα με την φτώχια που θα μας βρει και τον περιορισμό της κατανάλωσης τουλάχιστον να περιορίσουμε και τα σκουπίδια.
Ένα βασικό στοιχείο του πολιτισμού ενός τόπου είναι τα σκουπίδια του. Πως τα παράγει, πως τα διαθέτει , τι εικόνα δείχνει προς τα έξω και πόση ανεκτικότητα υπάρχει για το θέμα αυτό. Πόσο πολιτισμένη είναι μια κοινωνία όταν τα σκουπίδια της είναι σε κοινή θέα, όταν δεν υπάρχει κανένας σεβασμός προς τον γείτονα ή τον συμπολίτη, όταν το περιβάλλον κακοποιείται και οι παρανομίες γύρω από το θέμα αυτό είναι συνεχείς. Τα παραδείγματα, που αποδεικνύουν ολοφάνερα την ποιότητα μας σ’ αυτό τον τομέα, είναι αμέτρητα και νομίζω πως δεν χρειάζεται στο κείμενο αυτό να επεκταθώ σ’ αυτά. Επίσης πόσο πολιτισμένη μπορεί να είναι μια κοινωνία όταν δεν μπορεί να καταλάβει πως ακόμα και τα σκουπίδια αποτελούν μια πηγή πλούτου και ενέργειας που από πολλά θα μας ελάφρυνε τουλάχιστον.
Για το πρόβλημα των σκουπιδιών εδώ στην Κρήτη τα τελευταία δέκα χρόνια έγιναν από ελάχιστα μέχρι και τίποτα. Και βρίσκονται τώρα οι αρχές και οι εξουσίες σε καιρούς χαλεπούς να μας εμφανίσουν σχέδια επί σχεδίων και να μας υποσχεθούν και πάλι λύσεις. Έχουμε μάθει πια σ’ αυτά τα «έπεα πτερόεντα» και μάλλον αδιάφορα πρέπει να προσπερνάμε τους από τη θέση τους υπεύθυνους για την αντιμετώπιση των ζητημάτων , παράλληλα όμως και εντελώς ανίκανους και άχρηστους να βρουν και να δώσουν την ελάχιστη λύση. Γι’ αυτό όταν ακούμε για νέα μέτρα και μεγαλόπνοα σχέδια μάλλον το αντίθετο πρέπει να περιμένουμε. Η νομοθεσία μας είναι και έτσι πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στα ευρωπαϊκά πρότυπα, οι πρακτικές μας όμως απέχουν πολύ δυστυχώς από τον τρόπο που αντιμετωπίζουν το θέμα οι Ευρωπαίοι, απέχουν πολύ και από τον τρόπο που λύνουν το πρόβλημα αυτό και τριτοκοσμικές χώρες. Η απουσία της υπεύθυνης πολιτικής στον τομέα αυτό πολλές φορές έχει επισύρει την τιμωρία της χώρας μας από τα ευρωπαϊκά δικαστήρια και μας έχουν επιβάλλει πολλές φορές και αυστηρές ποινές.
Το τελευταίο διάστημα εδώ στην Κρήτη το ζήτημα είναι έντονα στην επικαιρότητα. Συζητήσεις στην τηλεόραση, αναφορές πολύ συχνά στο ραδιόφωνο και τον τοπικό τύπο δείχνουν το μέγεθος του προβλήματος, αλλά και την ευθύνη των τοπικών παραγόντων για την κατάσταση που υπάρχει στο νησί. Μελέτες ετοιμάζονται ή έχουν παρουσιαστεί, εργοστάσια προγραμματίζονται, δέκα αν δεν κάνω λάθος στον αριθμό, που θα ασχολούνται με την διαλογή και την ανακύκλωση των σκουπιδιών. Τι καθεστώς ισχύει σήμερα ας μην το ψάξουμε καλύτερα. Ας μην ψάξουμε καλύτερα τι από όλα αυτά θα πραγματοποιηθεί. Πως τα διάφορα παραθυράκια της νεοελληνικής κατάντιας θα οδηγήσουν στην με μαθηματική ακρίβεια εφαρμογή της πιο βλαβερής λύσης. Ο στόχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα αυτό είναι η προστασία του περιβάλλοντος και η εξοικονόμηση ενέργειας. Τα σκουπίδια αποτελούν πολύτιμη πηγή ενέργειας , είτε ως χαρτί είτε ως γυαλί είτε ως μέταλλο είτε σε οποιαδήποτε άλλη μορφή. Αν και είναι αυτονόητο πως υπάρχει η γνώση στους εδώ για το πως αντιμετωπίζουν το θέμα στην Ευρώπη, είμαστε πολύ μακριά από το να δώσουμε λύσεις συμφώνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα .
Στη Γερμανία που έζησα πέντε χρόνια έμενα σ’ ένα διαμέρισμα σε εργατικές πολυκατοικίες που είχαν χτιστεί στη δεκαετία του 60 για του εργάτες της Μερσεντές. Η ποιότητα ζωής εκεί ήταν πολύ καλύτερη από τις υποτιθέμενες καλές περιοχές γύρω από την πόλη μας. Τι υπήρχε εκεί σε σχέση και μόνο με τα σκουπίδια, πως είχαν λύσει με τον καλύτερο τρόπο το σοβαρό αυτό θέμα. Για ένα σύνολο 1000 περίπου ατόμων υπήρχαν 1ο. Σε ένα χώρο που είχαν πρόσβαση μόνο οι ένοικοι περίπου 30 πλαστικοί κάδοι στους οποίους έριχναν κάθε οργανικό υπόλοιπο, υπολείμματα φαγητών, χαρτοπετσέτες, όλα αυτά που αποτελούσαν ένα λίπασμα. Μια φορά την εβδομάδα τα έπαιρναν και ο υπεύθυνος του συγκροτήματος με άφθονο νερό έπλενε τους κάδους και απολύμαινε το χώρο. 2ο. Ξεχωριστοί κάδοι για το γυαλί, άλλος για το άσπρο, άλλος για το πράσινο και άλλος για το καφέ. Επίσης άλλος κάδος για τα μεταλλικά κουτιά. 3ο. Ένα μηχάνημα σύνθλιψης στο οποίο με μια κάρτα μπορούσαν οι ένοικοι να ρίχνουν πλαστικά και διάφορα άλλα συναφή υλικά. Μια φορά το δεκαπενθήμερο το έπαιρναν για άδειασμα και συντήρηση. 4ο. Μια φορά το μήνα έφερναν για ένα πρωινό ένα μεγάλο κάδο στον οποίο έριχναν το χρησιμοποιημένο χαρτί , μάλιστα επί τόπου ξεχώριζαν τα βιβλία και τις κατάλληλα πακεταρισμένες εφημερίδες. 5ο. Κάθε χρόνο έδιδαν στους ενοίκους κουπόνια με τα οποία μπορούσαν να καλέσουν το φορτηγό του εργοστασίου καύσης συγκεκριμένων απορριμμάτων και να παραδώσουν δωρεάν παλιά έπιπλα ή άλλες συσκευές. Κανένας δεν μπορούσε να αφήσει πουθενά οτιδήποτε. Αν αυτό συνέβαινε και γινόταν αντιληπτό θα είχε πρόστιμο. Αν και οι κάτοικοι είχαν τέτοια αγωγή που δεν διανοούνταν να κάνουν κάτι που θα δημιουργούσε μια άσχημη εικόνα. Και 6ο. Σε δυο σημεία στην πόλη υπήρχαν χώροι οργανωμένοι , με υπεύθυνο προσωπικό που μπορούσαν οι πολίτες να πάνε και να αφήσουν υλικά, από ξύλα μέχρι λάστιχα, από χαρτί μέχρι ηλεκτρικές συσκευές , από πλαστικά μέχρι μέταλλα και εκεί γινόταν άμεση διαλογή. Αυτά για τη Γερμανία. Αν όλα αυτά δεν είναι ποιότητα ζωής, τότε τι είναι.
Και κάτι από τη χώρα μας που θα μπορούσε να θεωρηθεί αισιόδοξο. Από το κρατικό ραδιόφωνο άκουσα σε μια συνέντευξή του τον δήμαρχο της Σύρου. Ήταν πειστικός και δεν χρησιμοποίησε αυτή την ξύλινη γλώσσα που χρησιμοποιούν μερικοί μερικοί.
Στη Σύρο που και χώρους δεν έχουν για μεγάλους ΧΥΤΑ, που η ομορφιά του νησιού είναι και η κύρια τους επένδυση, η λύση είναι η μείωση του όγκου των σκουπιδιών και η αυστηρή διαλογή τους στην πηγή τους. Η ευαισθητοποίησή των κατοίκων είναι το πρώτο βήμα και φαίνεται πως στη Σύρο έκαναν το σημαντικό βήμα. Μακάρι να έχουν επιτυχία εκεί. Μακάρι να αποτελέσουν παράδειγμα και για άλλες περιοχές της Ελλάδας. Μακάρι και εμείς εδώ να δούμε το σοβαρό αυτό ζήτημα, πρώτα οι πολίτες που και ευαισθητοποιημένοι είναι και που ντρέπονται για την εικόνα του νησιού με τα ρέματα και τις ακτές που τα σκουπίδια αποτελούν το σήμα κατατεθέν του τόπου. Ας ελπίσουμε ότι και οι Καλλικρατικοί και κρατικοδιαίτοι , οι ανά πάσα στιγμή επιπλέοντες μόνιμοι , ως φελλοί, θα έχουν τη θεία φώτιση και την ως δια μαγείας αποκτημένη ικανότητα να δώσουν λύσεις. Πράγμα που εγώ κάθετα δεν το πιστεύω και δεν το περιμένω.
