Ο όρος Φιλελληνισμός είναι παμπάλαιος
ΕΠΙΚΑΙΡΑ ΚΑΙ ΔΙΑΚΑΙΡΙΚΑ
Του Γιώργου Φρυγανάκη
«Συχνά εβράχνιαζε η μιλιά του / τραγουδώντας λυπηρά
πως στον ήλιο αποκάτου / είναι λίγη η ελευθεριά.»
Δ. Σολωμός, Εις τον θάνατον του Λορδ Μπάϊρον
Ο όρος Φιλελληνισμός είναι παμπάλαιος∙ στη νεοελληνική όμως καθιερώθηκε να χρησιμοποιείται για τη φιλική στάση ξένων υπηκόων απέναντι στην Ελλάδα, κυρίως κατά την Επανάσταση του 1821, που εκδηλώθηκε με υλική και ηθική συμπαράσταση αλλά και προσωπική συμμετοχή στον Αγώνα, που σε αρκετές περιπτώσεις έφτανε στην αυτοθυσία.
Το κίνημα του Φιλελληνισμού πήγαζε τόσο από το θαυμασμό για την κλασική Ελλάδα, τον ενθουσιασμό από τα κατορθώματα των Ελλήνων στην Επανάσταση του ’21 και τη φρίκη για την τουρκική βαρβαρότητα, όσο και από το κίνημα του Φιλελε-υθερισμού, που πολεμούσε την Ιερή Συμμαχία , η οποία με βάση την…ανίερη «αρχή της νομιμότητας» κατακεραύνωνε κάθε αγώνα για λευτεριά. «Ο φιλελληνικός αυτός ενθουσιασμός ήταν γενικός, έγινε “θρησκεία της νεότητας και των γηρατειών”.. “Ελ-ληνομανία” την ονομάζει η αυστριακή κατασκοπεία και τους φιλέλληνες “ελληνομα-νείς”…» (Βακαλόπουλου, Ιστορία Νέου Ελληνισμού Ε` σελ. 576-77). Φυσικά δεν έλειπαν και οι τυχοδιώκτες, όπως συμβαίνει πάντα σ’ όλα τα κινήματα…
Από τους πιο γνωστούς αποστόλους του Φιλελληνισμού αναφέρονται: ο υπουρ-γός εξωτερικών της Μεγάλης Βρετανίας Κάνινγκ, που στήριξε την ελληνική επανάσ-ταση∙ ο Ελβετός τραπεζίτης Εϋνάρδος, που χρηματοδότησε τον αγώνα και οργάνωσε το φιλελληνικό κίνημα στη Γαλλία και την Ελβετία∙ ο συμπατριώτης του τυπογράφος Μάγερ, εκδότης της πρώτης εφημερίδας στην ελεύθερη Ελλάδα, που σκοτώθηκε στην έξοδο του Μεσολογγίου∙ ο Ιταλός ιατρός Μπρούνο, που ήρθε μαζί με το Βύρω-να στην Ελλάδα και πέθανε από τις κακουχίες του αγώνα∙ ο Γάλλος περιηγητής-συγγραφέας Σατωμπριάν, που μέσα από το Οδοιπορικό του και τα υπομνήματά του έκανε γνωστή την κατάσταση της Ελλάδας στην Ευρώπη∙ ο γνωστός Γάλλος συγγρα-φέας Ουγκό, που έγραψε ποιήματα εμπνευσμένα από την ελληνική επανάσταση∙ ο Γάλλος Φαβιέρος, ο Βρετανός Χέιστινγκς, οι Σκώτοι Γκόρντον και Φίνλεϊ, ο Γερμα-νός Νόρμαν και ο Ιταλός επαναστάτης Σανταρόζα, στρατιωτικοί που συμμετείχαν στις επιχειρήσεις από διάφορες θέσεις και πολλοί έχασαν τη ζωή τους, όπως οι δύο τελευταίοι…
Τώρα, γιατί καθιερώθηκε από την ελληνική πολιτεία πριν τρία χρόνια ειδικά η 19 Απριλίου, ημέρα θανάτου του Λόρδου Βύρωνα (1788 - 1824), ως «Ημέρα Φιλελ-ληνισμού και Διεθνούς Αλληλεγγύης», μας εξηγεί το παρακάτω σκεπτικό της σχετικής πρότασης του Συνδέσμου «Μπάϊρον», που έχει έδρα του το Δήμο Βύρωνα και μέλη σε όλη την Ελλάδα και στον απόδημο Ελληνισμό:
«…“Νους φωτεινός”, κατά τον Γκαίτε, “θερμός και αγέρωχος αγωνιστής της ελευθερίας των λαών”, κατά τον Γκόρκι, “ποιητική ιδιοφυΐα, αλλά και διάνοια πολι-τική”, κατά τον Ελευθέριο Βενιζέλο, ο Λόρδος Βύρων αναδείχθηκε σε βάρδο της ε-λευθερίας και σε κορυφαίο εκπρόσωπο του πνεύματος της αντίστασης κατά των ισ-χυρών της εποχής του. Αγωνίσθηκε και θυσιάστηκε για την εθνική ανεξαρτησία της Ελλάδας και ταυτόχρονα απέδιδε στον εαυτό του τον τίτλο “πολίτης του κόσμου”.
Υπήρξε υπέρμαχος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων...Ύψωσε τη φωνή του από τους πρώτους κατά της κλοπής των Γλυπτών του Παρθενώνα από τον 'Ελγιν. Επίσης, ισχυρότατη αναδύεται μέσα από το έργο του Μπάϋρον η αγάπη για την Φύση.
Συνδυάζοντας το φιλελληνισμό με την υπεράσπιση οικουμενικών αξιών, ο Λόρδος Βύρων μας άφησε μιαν ανεκτίμητη κληρονομιά, που μπορεί και πρέπει να αξιοποιηθεί στους σύγχρονους αγώνες για την ελευθερία και τα ανθρώπινα δικαιώμα-τα, τον εκδημοκρατισμό και τον εξανθρωπισμό των διεθνών σχέσεων, αλλά και για τη διαμόρφωση των αντιλήψεων μας για τη θέση και το ρόλο της χώρας μας στα Βαλκάνια στην Ευρώπη και τον κόσμο».
Αλήθεια, τι θα έλεγε αν ζούσε ο Βύρων στο Βρετανικό Μουσείο που πρόσφατα μας αρνήθηκε γι’ άλλη μια φορά τον επαναπατρισμό των γλυπτών του Παρθενώνα για να τα τοποθετήσουμε στο Μουσείο της Ακρόπολης και «προσφέρθηκε» να μας τα… δανείσει για ορισμένο διάστημα;
Ο συμβολισμός, όμως, της Ημέρας Φιλελληνισμού και Διεθνούς αλληλεγγύης, αποκτά δραματική επικαιρότητα στη δύσκολη οικονομική συγκυρία που βρίσκεται η Ελλάδα. Αλήθεια, αν ζούσε σήμερα ο Βύρων, τι θα έλεγε για τον ανθελληνισμό των ξένων και, πιο πολύ, των Ελλήνων;
