Στην γωνία της γης που ζούμε βρισκόμαστε μακριά από το Αφγανιστάν

Του ΜΑΝΩΛΗ ΣΚΑΡΣΟΥΛΗ

Στην γωνία της γης που ζούμε βρισκόμαστε μακριά από το Αφγανιστάν, όμως την ηθική πτώση «την αδιαφορία για τον συνάνθρωπο, το αδίστακτο κυνήγι της ευημερίας μας, την κατάχρηση της εμπιστευμένης εξουσίας» την ζούμε καθημερινά.

ΥΦΑΡΠΑΓΗ ΤΗΣ ΨΗΦΟΥ

Πολίτες «ανεπαισθήτως» υπόδουλοι, λαός ανυποψίαστων ραγιάδων, σκλάβοι ντοπαρισμένοι με ψευδαισθήσεις ελευθερίας. Μας επιτρέπουν να ψηφίζουμε, αλλά με στημένους ακαταμάχητους μηχανισμούς υφαρπαγής της ψήφου μας.  Μας παραμυθιάζουν με φαντασιώσεις ελευθερίας και δικαιωμάτων, με το να μας αφήνουν να «διαδηλώνουμε» αναμηρυκάζοντας συνθήματα που μας υπαγορεύουν κομματικοί εγκάθετοι με ντουντούκα.  Ποτέ άλλοτε στην Ιστορία τόσοι πολλοί δεν υποτάχθηκαν με τόσο ζήλο, στ6α επαγγελματικά συμφέροντα τόσο λίγων.

Τρεις οικογένειες, μοιράζουν  την τράπουλα, νέμονται διαδοχικά την εξουσία, συντηρούν και τις προσχηματικές αντιπολιτεύσεις: αγραβάτωτους μανιακούς της εξουσιαστικής (μηδενιστικής) ιδεολογίας, κομματικά απολιθώματα παλαιοημερολόγιτικης ψυχοπαθολογίας.  Και οι ραγιάδες όλα τα καταπίνουν, καταθέλγονται από τους γόνους της φεουδαλικής τριαρχίας, χοροπηδούν με κομματικές σημαιούλες κάτω από τα μπαλκόνια τους ό,τι και αν πουν, όποιοι και αν είναι: ευφυείς ή καθυστερημένοι, εύγλωττοι ή άγλωσσοι, ικανοί ή ατάλαντοι, πατριώτες ή απάτριδες.

Ο σημερινός , τρίτης γενιάς Παπανδρέου πρωθυπουργός, αντιγράφει, όσο μπορεί, την οικογενειακή στρατηγική του εντυπωσιασμού, των «ευρημάτων», της πρωτοτυπίας, των τάχα καινοτομιών: Άλλαξε ονόματα υπουργείων, έφερε καινούργια πρόσωπα στο προσκήνιο, συγκαλεί άτυπα υπουργικά συμβούλια, τρέχει συνεχώς από συσκέψεως εις σύσκεψιν.  Θετικά όλα αυτά και μάλιστα σε σύγκριση με τη ρουτινιασμένη στατικότητα, την παραλυτική ατολμία, τις φιγούρες φθοράς και μικρόνοιας στο προσκήνιο, τα τελευταία πέντε χρόνια.  Αλλά η στρατηγική των εντυπωσιασμών έχει πια δοκιμαστεί, είναι ίσως εφήμερα ψηθοθηρική, σίγουρα δεν λύνει κανένα πρόβλημα.  Η ανάκαμψη της παραγωγικότητας, η εξανάσταση της δημιουργι8κότητας του Έλληνα, σύστοιχη με την επανάκτηση της αξιοπρέπειας και της αρχοντιάς του, είναι πρόβλημα κεντρικού πολιτικού σχεδιασμού, πρωτοβουλιών που θα υπηρετηθούν από υπουργεία άλλα, όχι τα οικονομικά-λογιστικά.

Η αξιωματική αντιπολίτευση καθημερινά βεβαιώνει την τελεσίδικη πια πολιτική της ανυπαρξία: Ύστερα από πέντε χρόνια κυβερνητικής ντροπής, τα όσα τώρα φλυαρούν οι υποψήφιοι αρχηγοί της αφορούν μόνο την εσωκομματική τους καμαρίλα, όχι την ελληνική κοινωνία. Σύμβολο πολιτικής ανυπαρξίας η κυρία Ντόρα Μπακογιάννη επισείει ως μοναδικό της προσόν το πόσο πιστή υπήρξε στην «παράταξη» -δεν έχει τίποτε άλλο να πεί, ούτε μια φράση πολιτικού προβληματισμού δεν είναι ικανή να αρθρώσει.

ΑΕΡΓΙΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΟΫΠΑΛΛΗΛΙΑΣ

Ζούμε με δανεικά.  Η συντριπτική πλειονότητα του παραγωγικού δυναμικού της χώρας είναι παροπλισμένη, ηδονικά αδρανοποιημένη στην περίπου αεργία της δημοσιοϋπαλληλίας. Το ιδανικό, το όνειρο, η φιλοδοξία της νεολαίας είναι μια θέση, οποιαδήποτε, στο δημόσιο –«το κράτος να παρέχει αυτοίς τα μέσα να ζώσι χωρίς  να σκάπτωσι».  Η μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων (που εφευρέθηκε για να αποκλειστεί θεσμικά η αυθαιρεσία των κομματικών απολύσεων) αποδείχθηκε το ειδεχθέστερο κοινωνικό έγκλημα από την ίδρυση του ελλαδικού κράτους: δημιούργησε ένα κράτος ραστώνης, ατομικού βολέματος, χυδαίας ιδιοτέλειας.  Παρέδωσε τη διαχείριση της συλλογικότητας στους παραιτημένους από φιλοδοξίες.  Οι δημιουργικοί Έλληνες ή μαραζώνουν ή φεύγουν.  

Βασικός μοχλός για την αναρρίχηση στην εξουσία ή για την διατήρηση της εξουσίας ήταν και είναι οι διορισμοί στο δημόσιο.  Οι πολίτες δεσμεύουν την ψήφο τους στον οποιοδήποτε πολιτευόμενο, αρκεί να τους εξασφαλίσει τον διορισμό, την δια βίου ραστώνη. Με την είσοδο της Ελλάδας στην ΕΕ φάνηκε προς στιγμήν ότι η κομματική αυθαιρεσία των διορισμών θα χαλιναγωθεί: Έγινε ο «νόμος Πεπονή» δημιουργήθηκε το ΑΣΕΠ.  Αλλά η δυναμική της ιδιοτέλειας και η αξιοποίησή της από τα κόμματα αποδείχτηκαν ακαταμάχητες.  Βρήκαν μεθόδους να παρακάμπτουν το ΑΣΕΠ (με προσλήψεις συμβασιούχων, εποχιακών, «σταζιέρ», κριτήρια «μορίων» και χίλια δυο ακόμα στρατηγήματα), ο νόμος Πεπονή διατηρείται σαν γραφική διακόσμηση της κομματικής αθλιότητας.

ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΟ ΚΟΜΜΑ

Το ΠΑΣΟΚ μοιάζει να ήταν το μοιραίο στην νεότερη ιστορία του Ελληνισμού κόμμα.  Εισήγαγε τον λαϊκισμό στην πολιτική, και μάλιστα σε στιγμή κρίσιμη, ίσως την κρισιμότερη για το μέλλον των Ελλήνων.  

Λαϊκισμό λέμε την αλλοτρίωση της πολιτικής σε ψηφοθηρικό εκμαυλισμό των πολιτών, σε κατά προτεραιότητα προσπάθεια να κολακευτούν οι ενστικτώδεις ενορμήσεις του ανθρώπου, ο πρωτογονισμός της ιδιοτέλειας.  Το ΠΑΣΟΚ θεσμοποίησε και εξιδανίκευσε αυτό τον παλιμβαρβαρισμό, την καταναλωτική απληστία και τον αμοραλισμό ως αποκλειστικό στόχο της ανθρώπινης ύπαρξης και συνύπαρξης: Ισοπέδωσε κάθε αξιοκρατική ιεραρχία, κάθε διάκριση του ικανού από τον ανίκανο, του εργατ8ικού από τον ράθυμο, του τίμιου από τον φαύλο.  Κατάργησε κάθε κριτήριο ποιότητας, κάθε έλεγχο της αντικοινωνικής συμπεριφοράς, αποσάθρωσε την λειτουργία του κράτους, απαξίωσε τον μόχθο της δημιουργίας, καταδίκασε την ελληνική κοινωνία σε αποκλεισμό από τον εκσυγχρονισμό  και την πρόοδο.

ΤΟ ΑΙΣΘΗΜΑ ΤΗΣ ΝΤΡΟΠΗΣ

Το ορμέμφυτο αίσθημα της ντροπής είναι πολύτιμο για την διαμόρφωση, και την άμυνα της προσωπικής μοναδικότητας του κάθε ανθρώπου. Ντρέπομαι σημαίνει η εικόνα μου, στα μάτια των άλλων αρνούμαι να ταυτίζεται με αδιαφοροποίητο άτομο του βιολογικού είδους,  να είμαι για τους  άλλους μια απρόσωπη μονάδα της φυσικής ομοείδειας των ανθρωποειδών –γι’αυτό και δεν βγαίνω γυμνός στον δρόμο.  Θέλω οι άλλο8ι, στη σχέση τους μαζί μου,  να εντοπίζουν την ετερότητα, τα ανόμοια και ανεπανάλληπτα γνωρίσματα της ύπαρξής μου, να με αντιμετωπίζουν όπως μόνον εγώ είμαι.

Όμως η ντροπή (και η ψυχική υγεία που εκφράζει) είναι κάτι από το οποίο υποχρεώνεται να παραιτηθεί ο επαγγελματίας της πολιτικής σήμερα.  Η επαγγελματική δεοντολογία απαγορεύει στον πολιτικό να είναι ο εαυτός του: οφείλει να είναι, δίχως ντροπή, μια άλλη εικόνα, ψεύτικη, κατασκευασμένη από επιδέξιους image makers. Οφείλει να μιλάει, να χειρονομεί, να μορφάζει (επομένως και να σκέπτεται και να αισθάνεται) όχι για να εκφραστεί, αλλά για να προκαλέσει προσχεδιασμένες εντυπώσεις. Συζητάει ή δημηγορεί όχι για τα πράγματα καθεαυτά (προβλήματα, στόχους), αλλά για να κλέψει τις εντυπώσεις, να ξεγελάσει τους ακροατές του με επιδέξια ψεύδη.

Και ο χρόνος εκδικείται: ο εθισμός ετών ή δεκαετιών στην υποχρεωτική αλλοτρίωση, στην παραίτηση από τη ντροπή, παγιώνει μια μάσκα ψευτιάς πάνω σε αυτό που ήταν κάποτε το πρόσωπο του επαγγελματία της πολιτικής.

ΕΛΕΓΧΟΜΕΝΗ ΧΡΕΟΚΟΠΙΑ

Το άγχος μετασχηματίζεται σε φόβο.  Η ελλαδική κοινωνία έχει κάθε λόγο να φοβάται. Δεν ξέρουμε πως θα βγεί ο χειμώνας: Αν το κράτος θα κηρύξει «στάση πληρωμών», αδυναμία να πληρώσει μισθούς, συντάξεις, δανειστές, προμηθευτές.  Αν θα μπορέσουν να συνεχίσουν τη λειτουργία τους νοσοκομεία, συγκοινωνίες, ύδρευση, ηλεκτροδότηση. Αν οι απεγνωσμένοι αρχίσουν να λεηλατούν μαγαζιά, αν ο νόμος της ζούγκλας και το έγκλημα μετατρέψουν τη ζωή σε εφιάλτη.

Ο φόβος  αναδύεται από τα ψηλαφητά στον καθημερινό βίο δεδομένα χρεοκοπίας της ελλαδικής οικονομίας, τη συνακόλουθη (ή αιτιώδη της χρεοκοπίας) ατιμωρησία της κερδοσκοπίας και φαυλότητας, τη συνεχή επίταση πρωτογονισμού των  συμπεριφορών που κάνουν βασανιστική την καθημερινότητα.  Όμως τίποτε από αυτά δεν μοιάζει να απασχολεί τους προφανέστατα ενόχους για το εφιαλτικό αδιέξοδο: τους επαγγελματίες της εξουσίας και τις αμιγώς συμφεροντολογικές συντεχνίες τους, τα κόμματα.  Αυτούς, το μόνο που τους κόφτει, ακόμα και μέσα στον πάταγο της οικονομικής κατάρρευσης, είναι η ετικέτα που θα ξεγελάσει μικρονοϊκούς ψηφοφόρους.  Ποιος δικαιούται να διεκδικεί τον (ανύπαρκτο) «μεσαίο» χώρο: η «κεντροδεξιά» ή η «κεντροαριστερά», οι «φιλελεύθερες» ή οι «σοσιαλιστικές»  φιοριτούρες;

Οι άνθρωποι είναι άρρωστοι, πάσχουν σαφέστατη απώλεια επαφής με την πραγματικότητα. Ή, αλλιώς, μας εμπαίζουν απροσχημάτιστα.  Προσπαθούν να παρασύρουν τους αφελείς εκτός πραγματικότητας, να μετράνε ουτοπίες με τη μεζούρα: πόσο «δεξιά» ή πόσο «κεντρώα» είναι η «κεντροδεξιά», πόσο λιγότερο «κεντρώα» από την «κεντροαριστερά»!

ΔΙΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΠΑΝΙΚΟΥ

Το κράτος έχει κα καταρρεύσει, ζούμε την τρομακτική ανασφάλεια της ασυδοσίας, της ανεξέλεγκτης βίας, της ατιμωρησίας του εγκλήματος, υποφέρουμε από την αναιδέστερη που γνωρίσαμε ποτέ κερδοσκοπία, τη διάλυση της έννομης τάξης, τον χρηματισμό, την διαφθορά, τα αντανακλαστικά της ζούγκλας στην καθημερινή συμπεριφορά. Και  τα κόμματα ερίζουν σε επίπεδο νηπιακής ή παθολογικής ολιγοφρένειας, ποιο και για πόσο ή πότε θα απολαύσει την εξουσία, αν θα ξετιναχτεί και πάλι ο τόπος με καινούργιες εκλογές μέσα σε έναν μόλις χρόνο, για να φύγουν οι εξευτελιστικά ανίκανοι και να ξανάρθουν οι αδίστακτοι αμοραλιστές –να εναλλάσσονται στη συγκομιδή απόλαυσης ή Σκύλλα με τη Χάρυβδη.

Τα τηλεοπτικά κανάλια, με πρώτα και καλύτερα τα κρατικά, σπέρνουν κάθε μέρα τρόμο, μεθοδευμένο πανικό για την καταστροφική οικονομική κρίση που μας απειλεί. Ωσάν να είναι διατεταγμένα να νεκρώσουν την αγορά.  Τρόμο σπέρνει με πανικόβλητα διαγγέλματα και ο  πρωθυπουργός.  Γιατί άραγε; Μοιάζει ύποπτη η αοριστία των εκφράσεων.  Δεν μας λένε ούτε τις συγκεκριμένες επιπτώσεις που η διεθνής κρίση μπορεί να έχει στη χώρα μας ούτε τις συγκεκριμένες κυβερνητικές ενέργειες που απαιτούνται ή τις συγκεκριμένες συμπεριφορές που οφείλουμε οι πολίτες να υιοθετήσουμε.    Η αοριστολογία είναι το μικρονοϊκό τέχνασμα των συντεχνιών τουπίκλην κομμάτων.  Αποφεύγουν το συγκεκριμένο όπως η νυχτερίδα το φως.  Επιβιώνουν, παρά την εγκληματική τους ανικανότητα ή τον ηροστράτειο μηδενισμό τους, χάρη στη αοριστία της «πολυσυλλεκτικής» τους συγκρότησης, των «διαλόγων από μηδενική βάση», της μεγαλόστομης κενολογίας τους.

ΔΙΚΟΜΜΑΤΙΚΗ ΕΞΑΧΡΕΙΩΣΗ

Οι επιπτώσεις της δικομματικής εξαχρείωσης είναι δραματικές, η χώρα έχει φτάσει κυριολεκτικά στο χείλος εφιαλτικών ενδεχομένων.  Αλλά τη διαχείριση της ευθύνης για τα κοινά και για το μέλλον μας την έχει πια η κοινωνική μερίδα που  μειονεκτεί σε ποιότητα και καλλιέργεια, η υπανάπτυκτη μερίδα.  Η οποία και έχει χάσει κάθε σεμνότητα ρεαλιστικής μετριοφροσύνης, κάθε επίγνωση ανεπάρκειας, κάθε συνείδηση ότι χρειάζεται (λειτουργικά, χρηστικά),  τους ικανούς, τους αποτελεσματικούς, τους ανιδιοτελείς, τους υπέρτερους σε καλλιέργεια.  Σπιθαμιαία αναστήματα, καιροσκόποι, ανατριχιαστικής ανικανότητας νομίζουν ότι θα μπορέσουν να αναχαιτίσουν την τρομακτική κατρακύλα της χώρας: Τον  εγκληματικής αφροσύνης υπερδανεισμό, την συρρικνωμένη στο έπακρο παραγωγικότητα, την ανεξέλεγκτη βία και τον συνδικαλισμένο τραμπουκισμό, την υπαλληλοποίηση και τον κομματισμό στην άμυνα.

Η μερίδα των καλλιεργημένων, συνετών, ασκημένων στην κριτική σκέψη πολιτών ήταν πάντοτε μειοψηφία.  Αλλά λειτουργούσαν θεσμοί αξιολόγησης, έστω ανάπηροι, που έσωζαν τον ηγετικό ρόλο αυτής της μερίδας.  Παρ’ όλο τον μετ5απρατισμό, την καθυστέρηση και τις περιπέτειες που συνόδευαν από γεννησιμιού του το ελλαδικό κρατίδιο, ήταν αδιανόητο να δημηγορεί ένας πολιτικός με σολοικισμούς και δίχως αξιοπρεπή ενδυμασία, αυτονόητο να απολύεται δημοσιογράφος ή «διορθωτής» σε εφημερίδα αν του ξέφευγε σοβαρό λάθος ορθογραφικό ή συντακτικό.  Υπήρχε κοινή συνείδηση ότι δεν μπορεί να λειτουργήσει η ζωή, οι ανθρώπινες σχέσεις, το κράτος, να κατορθωθεί παραγωγικότητα, πλούτος,  ευπρέπεια τρόπων συμπεριφοράς, δίχως προβάδισμα ευθύνης  των πεπαιδευμένων, των καλλιεργημένων.

Στα τελευταία τριάντα χρόνια, τα δύο «κόμματα εξουσίας» ευνούχισαν την κοινή γνώμη κολακεύοντας τις άκριτες, ενστικτώδεις προτιμήσεις της, στοχεύοντας αποκλειστικά και μόνο στον εντυπωσιασμό της, στην ανάγκη της για «αναγνωρισμιμότητα» των μπροστάρηδων.  Επικεφαλής ευρωψηφοδελίων τοποθετήθηκαν λαϊκές τραγουδίστριες, σε υπουργικούς θώκους αναβιβάστηκαν δημοσιογραφικές μετριότητες, προπονητές αθλητικών ομάδων, ηθοποιοί πρωταγωνιστές σε σίριαλ και συντονιστές  τηλεοπτικών συζητήσεων.  ακόμα και καλαθοσφαιριστές έγιναν δήμαρχοι, εκφωνητές ραδιοφωνικών μεταδόσεων του ποδοσφαίρου στάλθηκαν στο Ευρωκοινοβούλιο, να εκπροσωπήσουν τρισήμιση χιλιάδες χρόνια πολιτισμού των Ελλήνων.

Όποιος μιλάει για ανάγκη, χρηστική, ρεαλιστική ανάγκη, να έχει προβάδισμα  η ανθρώπινη ποιότητα, προπηλακίζεται σαν ‘ρατσιστής».  Η λοιμική του λαϊκισμού έχει αποσαθρώσει την ελληνική κοινωνία, έχει ακυρώσει κάθε ελπίδα ανάκαμψης.