Η  Κρήτη αποτέλεσε για ενάμιση αιώνα το ορμητήριο των Αράβων

Του  Γεώργιου  Τσιγδινού

Τον 9ο μ.Χ. αιώνα η σύγκρουση των Βυζαντινών με τους Άραβες είχε γενικευτεί. Ο πόλεμος , εκτός από τη Μ. Ασία, είχε επεκταθεί και στη θαλάσσια περιοχή και μάλιστα πήρε τη μορφή του υπέρτατου αγώνα για τον έλεγχο και την κυριαρχία στη Μεσόγειο θάλασσα. Ήδη οι Άραβες, αφού αντιμετωπιζόταν επιτυχώς από τους βυζαντινούς, είχαν εισβάλλει από την Ιβηρική χερσόνησο και  τον 8ο αιώνα, είχαν ιδρύσει το Χαλιφάτο της Ισπανίας και απειλούσαν ολόκληρη την Ευρώπη.  Η Κρήτη τελικά κατακτήθηκε από τους Σαρακηνούς της Ισπανίας σταδιακά από το έτος 823  έως το έτος 828 μ.Χ. Την ίδια εποχή κατάλαβαν και τη βυζαντινή Σικελία, λίγο αργότερα τη Μάλτα και την Κύπρο. Έλεγχαν ακόμα τη βόρεια Αφρική και διέθεταν καταφύγια σε Συριακά λιμάνια στη Μ. Ανατολή, ενώ είχαν δημιουργήσει δύο μεγάλα κέντρα εξορμήσεων, την Κρήτη και τη Σικελία.  Η  Κρήτη αποτέλεσε για ενάμιση αιώνα το ορμητήριο των Αράβων για τις επιδρομές τους προς την ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο. Από εκεί άρχισαν συχνές και οργανωμένες επιχειρήσεις, που πήραν τη μορφή πειρατικών επιδρομών εναντίων των Ελληνικών νησιών και των παράλιων αστικών κέντρων, τα οποία κτυπήθηκαν ανελέητα και λεηλατήθηκαν. Η εξέλιξη της οικονομικής ζωής στο Βυζάντιο και ιδιαίτερα το διαμετακομιστικό εμπόριο υπόφεραν από τους Άραβες πειρατές, οι οποίοι είχαν γίνει τρόμος  για τη ναυσιπλοϊα. Επανειλημμένες εκστρατείες των Βυζαντινών για την ανάκτηση της Κρήτης είχαν αποτύχει οικτρά, ωστόσο η προσπάθεια δεν ήταν δυνατόν να εγκαταλειφθεί. Η ανάκτηση της Κρήτης ήταν αναγκαία για την Αυτοκρατορία. Το έτος 960 ο Αυτοκράτορας Ρωμανός Β΄ οργάνωσε νέα εκστρατεία, με ισχυρές δυνάμεις.  Η Βυζαντινή αρμάδα υπό τον στρατηγό Νικηφόρο Φωκά αποβιβάστηκε στο Χάνδακα  στις 13 Ιουλίου και ετοιμάστηκαν για μακροχρόνια πολιορκία.  Το χειμώνα η κατάσταση για τους πολιορκητές ήταν ανυπόφορη από το κρύο και την έλλειψη τροφίμων, ωστόσο ο Νικηφόρος Φωκάς με δυσκολία κατάφερε να συγκρατήσει τα στρατεύματά του και τελικά στις  7  Μαρτίου το 961, οι βυζαντινοί μηχανικοί κατάφεραν να καταστρέψουν ένα τμήμα των τειχών του Χάνδακα και το φρούριο καταλήφθηκε.   Κατά τους θερινούς μήνες υποτάχθηκε το υπόλοιπο μέρος της Κρήτης στους Βυζαντινούς, οι οποίοι φρόντισαν για τον εποικισμό της, για τον εκχριστιανισμό των μωαμεθανών κατοίκων της και την επαναφορά εξισλαμισθέντων   πληθυσμών στη χριστιανική πίστη.  Διάσημοι ασκητές όπως ο Αθανάσιος ο Αθωνίτης και ο Νίκων ο Μετανοείτε εργάστηκαν με ζήλο για το σκοπό αυτό σε συνεργασία με τις νέες πολιτικές και στρατιωτικές αρχές της Μεγαλονήσου. Το σύνολο των ενεργειών αυτών υπήρξε αναμφισβήτητα καθοριστικό για τη διατήρηση ελληνικότητά της .  Η ανάκτηση της Κρήτης από τους Άραβες είχε τεράστιο ηθικό και πολιτικό αντίκτυπο, γιατί αυτό σήμαινε την αποκατάσταση της βυζαντινής κυριαρχίας στην ανατολική Μεσόγειο.  Αιώνες πολλούς το Βυζάντιο δεν είχε καταγάγει νίκη παρόμοιας σημασίας και βαρύτητας, όπως αυτή.  Φυσικά ο Ελληνισμός της Κρήτης  αναζωπυρώθηκε και θωρακίστηκε το διάστημα αυτό εθνικά από άκρου σ’ άκρο της, για  τούτο  άντεξε στα άπειρα δεινά της μετέπειτα συνεχόμενης Ενετο-Τουρκικής κατοχής  των επτά περίπου αιώνων  (1204-1889), χωρίς ουσιαστικές αλλοιώσεις.

Το Βυζάντιο βρισκόταν στην ακμή της δύναμής του το 955, όταν ο Νικηφόρος Φωκάς άρχισε να φαίνεται ως υψηλόβαθμος αξιωματούχος της Αυτοκρατορίας. Οι αλλεπάλληλες νίκες του επί των Αράβων τον είχε αναγάγει στη συνείδηση του λαού ως εθνικό ήρωα. Ήταν αναμφισβήτητα ο πιο επιφανής και ισχυρός εκπρόσωπος της στρατιωτικής αριστοκρατίας και πήρε τον τίτλο του Αρχιστρατήγου των στρατιωτικών δυνάμεων της ανατολής. Στις 3 Ιουλίου το 965 ο στρατός ανακήρυξε το Νικηφόρο Φωκά Αυτοκράτορα καις στις  16 Αυγούστου στέφθηκε στην Αγία Σοφιά..   Ο λαός της Πόλης τον υποδέχτηκε  «μετ’ ευθυμιών και κρότων και σαλπίγγων και κυμβάλων». Ο Νικηφόρος Φωκάς ήταν κοντός στο ανάστημα, στιβαρός, μελαψός, άσχημος, τραχύς στους τρόπους, αγαπούσε τους πολέμους και ήταν αφοσιωμένος στη θρησκεία. Ζούσε ασκητικά και συχνά επαναλάμβανε πως επιθυμία του ήταν να αποσυρθεί μια μέρα σε μοναστήρι. Διατηρούσε στενές σχέσεις  με μοναχούς, όπως ο Αθανάσιος ο Αθωνίτης, ιδρυτής της μονής Μεγίστης Λαύρας στο Άγιο Όρος, όπου και σώζονται κάποια προσωπικά αντικείμενα του Ν. Φωκά . Μετά τη στέψη του παντρεύτηκε τη χήρα του αυτοκράτορα Ρωμανού Β΄, τη Θεοφανώ, ενώ οι ανήλικοι γιοί του Ρωμανού Βασίλειος και Κωνσταντίνος διατήρησαν τον τίτλο των Βασιλέων Αυτοκρατόρων χωρίς να ασκούν εξουσία και ο Νικηφόρος Φωκάς σεβάστηκε απόλυτα τη δυναστική νομιμότητα., ενώ η διοίκηση της αυτοκρατορίας πέρασε στα χέρια ενός ισχυρού και ικανού στρατιωτικού.   Ως αυτοκράτορας επέκτεινε τα ανατολικά σύνορα στις περιοχές της ανατολικής Μ. Ασίας, της Συρίας και της Μεσοποταμίας, περιοχές τις οποίες οι βυζαντινοί υπό το Νικηφόρο Φωκά είχαν ανακατακτήσει εκτοπίζοντας  τους Άραβες.

Με τις συνεχείς στρατιωτικές προπαρασκευές ως Αυτοκράτορας επέβαλλε έκτακτους  φόρους και αγγαρείες. Δημιούργησε εχθρούς στη Σύγκλητο, γιατί είχε περικόψει τις ετήσιες χορηγίες, τις λεγόμενες «ρόγες», που εισέπρατταν οι συγκλητικοί. Εχθρότητες όμως δημιούργησε και σε εκκλησιαστικούς κύκλους, γιατί είχε κόψει ετήσιες χορηγίες προς ορισμένες εκκλησίες και αγαθοεργά ιδρύματα και είχε αρχίσει να δημεύει μέρος των επισκοπικών περιουσιών. 

Την αντιδημοτικότητα που είχε αρχίσει να δημιουργείται εναντίων του Νικηφόρου Φωκά εκμεταλλεύτηκε   η αυτοκράτειρα Θεοφανώ, η οποία δεν μπορούσε να υποφέρει τον ασκητή πολέμαρχο σύζυγό της και εξύφανε συνωμοσία εναντίον του. Κανόνισε τις λεπτομέρειες, κάλεσε στην Κωνσταντινούπολη τον Ιωάννη Τσιμισκή, τον έβαλλε κρυφά στο παλάτι μαζί με άλλους πέντε μυημένους στο σχέδιο και τη νύκτα της 10ης προς 11η Δεκεμβρίου το έτος 969 δολοφόνησαν τον στρατηλάτη αυτοκράτορα με τις ασκητικές συνήθειες, ενώ κοιμόταν στο πάτωμα, πάνω σε μία προβιά.

Πιστεύω, ότι η Κρήτη οφείλει εσαεί να ευγνωμονεί και να αναφέρεται με σεβασμό στη μνήμη του Νικηφόρου Φωκά και νομίζω , ότι απαξιωτικοί χαρακτηρισμοί, ειρωνικά σχόλια  και υπονοούμενα όπως του τύπου «..ο ταλαίπωρος βυζαντινός αυτοκράτορας…κ.λ.π.»  και την ιστορική αλήθεια ταλαιπωρούν βάναυσα και ιδιαίτερα εμάς τους Κρητικούς δεν τιμούν.  Το ίδιο παράλογη και ατυχής θεωρώ ότι είναι  και η σύνδεση του ονόματος  μιας τέτοιας ιστορικής προσωπικότητας, η οποία μάλιστα έφυγε από τη ζωή πριν από  1042  (!!!)  χρόνια, με τη σημερινή  πραγματικότητα.  Πιστεύω, ότι  για την.. « κοκοτυχία» με ή χωρίς εισαγωγικά της γενέτειρας του κ. Γάσπαρη, όπως την περιγράφει ο ίδιος σε προγενέστερο άρθρο του, όφειλε να ανατρέξει και να αναζητήσει ευθύνες από το πρόσφατο παρελθόν και να πει τα πράγματα με το όνομά τους, μια και η επέκταση του Ατσιποπούλου, αν δεν κάνω λάθος, ξεκίνησε από το έτος 1985, δηλαδή είναι υπόθεση της τελευταίας  25/ετίας  και όλα τα δεινά που αναφέρει στη χρονική διάρκεια αυτής έγιναν.  Ο δε αείμνηστος στρατηλάτης Νικηφόρος Φωκάς δεν φταίει σε τίποτα απολύτως,  Ας αφήσουμε τους  νεκρούς ήσυχους στον αιώνιο ύπνο τους.  Δεν  φταίνε αυτοί για τα δικά μας λάθη, τις παραλείψεις και τις σκοπιμότητές μας!  Έλεος πια…!

Υ.Γ.  Τα ιστορικά στοιχεία για τη ζωή και το έργο του Νικηφόρου Φωκά τα πήρα εξ 

Ολοκλήρου από την «ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΘΝΟΥΣ, ΕΚΔΟΤΙΚΗΣ

ΑΘΗΝΩΝ Α.Ε. τόμος  Η»