Ζούμε τον τελευταίο καιρό μια περίεργη κατάσταση.
Ζούμε τον τελευταίο καιρό μια περίεργη κατάσταση. Η σοβούσα οικονομική κρίση δεν εκφράζεται απλά με περιστολή των δαπανών σε ατομικό επίπεδο. Αποκτά μια νέα αξιοπρόσεκτη διάσταση, με την «αγορά» αγαθών ή υπηρεσιών από τον πελάτη-καταναλωτή, συνοδευόμενη όμως από μια ακατανόητη άρνηση καταβολής του αντιτίμου για τα αγαθά ή τις υπηρεσίες που του προσφέρθηκαν. Το κίνημα «Δεν πληρώνω» μαζικοποιήθηκε πολύ γρήγορα και υποχρεώθηκε από την οικονομική συγκυρία να ενσωματώσει στο διεκδικητικό του πλαίσιο την απαίτηση για ελεύθερες και δωρεάν μετακινήσεις, για ελεύθερη πρόσβαση στα νοσηλευτικά ιδρύματα της χώρας και για δωρεάν παροχή όλων των δημόσιων κοινωνικών αγαθών. Με αυτό τον τρόπο οικοδομήθηκε μια νέα κοινωνική συμμαχία, αφενός μεν, σε επίπεδο ενεργής συμμετοχής, αφετέρου δε, σε επίπεδο κοινωνικής ανοχής των «τζαμπατζήδων», η οποία μετατρέπεται σε καθολικό κίνημα αντίστασης και άρνησης των συμμετεχόντων σε αυτό να βάλουν το χέρι στην τσέπη.
Είναι γεγονός, ότι η επίκληση της χρεοκοπίας με φόντο τη δημοσιονομική κρίση, οδήγησε στην περιστολή εργασιακών, οικονομικών, ασφαλιστικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, επιτρέποντας στη νέα τάξη και στις αγορές να αυξήσουν περισσότερο τα κέρδη και την ισχύ τους. Την ίδια στιγμή το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας υποχρεώνεται να αποδεχτεί μια μακρόχρονη οικονομική αποικιοκρατία. Από την άλλη όμως μια πιθανή γενικευμένη άρνηση ή στάση πληρωμών από τους πολίτες για αγαθά και παρεχόμενες υπηρεσίες, θα οδηγούσε σε μια γενικότερη κατάρρευση της αγοράς με δεδομένη και ανεκτή τη λογική, ότι ο καθένας θα μπορεί να αγοράζει ότι θέλει, από όπου επιθυμεί και παράλληλα να αρνείται να το πληρώσει.
Η παραπάνω τακτική ενεργοποιεί τα κρατικά ανακλαστικά και θέτει σε ισχύ νομοθετήματα εξάρθρωσης τέτοιων πρακτικών. Σίγουρα, μια τέτοια λογική δεν είναι δυνατόν να γίνει αποδεκτή από ένα κυρίαρχο κράτος. Από την άλλη όμως οι «τζαμπατζήδες» δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με κριτήρια εκτελεστών της 17ης Νοέμβρη.
Είναι επίσης προφανώς κατανοητό το γεγονός, ότι τα περισσότερα μεγάλα έργα έγιναν με ιδιωτικά κεφάλαια και συμπράξεις δημοσίου και ιδιωτικού τομέα. Επειδή το κράτος δεν είχε την οικονομική δυνατότητα να υλοποιήσει με ίδιους πόρους τα έργα υποδομής, δανείστηκε από την αγορά υλικά και τεχνογνωσία, παραχωρώντας ως αντάλλαγμα την εκμετάλλευση των έργων αυτών. Προφανώς αποτέλεσε λάθος η μονομερής δυνατότητα αναπροσαρμογής των όρων παραχώρησης από μέρους των ανάδοχων κατασκευαστικών εταιρειών. Θα πρέπει όμως να γίνει κατανοητό ότι όταν κάποιος παίρνει κάτι, θα πρέπει να πληρώσει και το ανάλογο αντίτιμο. Αυτή είναι η λογική της οικονομίας και ένα ολόκληρο σύστημα, ο καπιταλισμός, βασίστηκε σε αυτή ακριβώς τη λογική. Η μέθοδος του «αγοράζω αλλά δεν πληρώνω» δεν έχει θέση στο καπιταλιστικό σύστημα του παλιότερου, αλλά και του σημερινού κόσμου.
Πολλά μισθώματα δημοσίων υπηρεσιών, κατοικιών και επιχειρήσεων αναθεωρήθηκαν το τελευταίο διάστημα προς τα κάτω. Αυτό είναι υγιές και αναγκαίο σε περιόδους οικονομικής ύφεσης. Είναι όμως διαφορετικό από τη λογική «δεν πληρώνω επειδή έτσι θέλω». Αυτός που θεωρεί εαυτόν υπεράνω νόμου και ηθικής υποχρέωσης πληρωμής για εκείνο που έλαβε και μάλιστα επαίρεται για αυτό, θα πρέπει να γνωρίζει ότι υπερηφάνεια σημαίνει, να αρνείσαι να λάβεις κάτι όταν δεν έχεις τη δυνατότητα να το πληρώσεις. Κάθε άλλη τακτική είναι περίεργη και επικίνδυνη. Και προφανώς οι «εμπρηστές της κοινωνικής ειρήνης» δεν μπορούν να κάνουν παρατήρηση σε εμάς να μην καπνίζουμε, επικαλούμενοι πως υπάρχει κίνδυνος πυρκαγιάς. Όχι επειδή μας λένε κάτι λανθασμένο, απλά επειδή δεν έχουν στέρεα νομιμοποιητική βάση τέτοιων ισχυρισμών.
ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Κ. ΑΚΟΥΜΙΑΝΑΚΗΣ
ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΑΝΑΛΥΤΗΣ
E-mail: [email protected]
