Πλήρης ημερών απεδήμησεν η περί ης ο λόγος γαλλίδα ελληνίστρια,
Πλήρης ημερών απεδήμησεν η περί ης ο λόγος γαλλίδα ελληνίστρια, πριν από λίγο καιρό. Ο θάνατός της εδόνησε την πνευματική Ευρώπη. Το έργο της επί του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας θα μείνει για την ανθρωπότητα όλη κτήμα ες αεί. Εξίσου θα φωτίζουν τον κόσμο όλο και οι αποφθεγματικές της υποθήκες, εάν ο κόσμος μας αποφασίσει ποτέ να γίνει πραγματικά ανθρώπινος. Όλη η Ευρώπη ασχολήθηκε με το έργο και την προσωπικότητά της και ο δικός μας καθηγητής κ. Παυλόπουλος, υπουργός στη σημερινή κυβέρνηση. Θα ήταν παράλειψη του Ρεθέμνους, με την μακράν παράδοση και φήμη της πόλεως των Γραμμάτων, εάν δεν απέτιε τον πρέποντα φόρο τιμής και ευγνωμοσύνης στη διάσημη γυναίκα. Εντεύθεν και το παρόν.
Όταν η Jacqueline De Romilly (στο εξής J.R.) έλαβε το βραβείον Ωνάση στην Πνύκα είχε πει μεταξύ άλλων: Όλος ο κόσμος πρέπει να μάθει ελληνικά. Η Ελληνική γλώσσα μας βοηθά κατ’ αρχήν να καταλάβομε τη δική μας γλώσσα». Το ίδιο νόημα για την κατανόηση μόνο της γαλλικής από τους γάλλους περιλαμβάνεται και στον πρόλογο του βιβλίου των Jean Baullartique και Anne Marie Delrieu, γαλλίδων επίσης. Όμοιο βιβλίο υπάρχει και στην αγλλική για την αγγλική γλώσσα. Η J.R. αναφέρει επίσης: Ο λόγος είναι ένα φρούριο κατά της κτηνωδίας».
Θέλω να παραλείψω, αλλά δεν με αφήνουν οι συναισθηματισμοί μου, ότι ένα από τα πολλά και επίκαιρα βιβλία της είναι: «Πόσο επίκαιρη είναι η αθηναϊκή δημοκρατία σήμερα;». Κατά το Nouvel Observateur η διάσημη γαλλίδα «ξανάβαλε «το ελληνικό θαύμα» στο επίκεντρο της δυτικής σκέψης». Σημειώνει ακόμη ότι: για μια χώρα, η χρήση της γλώσσας της σημαίνει την ανεξαρτησία της». Ο γάλλος υπουργός Πολιτισμού Φρεντερίκ Μιτεράν επεσήμανε ότι με το θάνατό της χάθηκε ένα από τα πολύ μεγάλα πνεύματα της εποχής μας». Ο δε Σαρκοζί ότι «η ζωή και το έργο της μεγάλης ουμανίστριας είναι εμφαπτισμένα στο φως που πηγάζει από έναν πολύ υψηλό πολιτισμό - τον ελληνικό». Η Ελέν Καρέρ ντ’ Ανκός, ισόβια γραμματέας της Γαλλικής Ακαδημίας εξέφρασε την πεποίθηση ότι ο καλύτερος φόρος τιμής για την Jacqueline De Romilly «θα ήταν να δοθεί εφεξής μεγαλύτερη σημασία στην ελληνική γλώσσα, την οποία υπεστήριξε περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον στη Γαλλία… στην κατάρτιση και διαμόρφωση ουμανιστικού, επί το ελληνικότερον ανθρωπιστικού πνεύματος και ως αντίδοτο στη βία και την βαρβαρότητα. Της προκαλούσε τεράστιο πόνο το γεγονός ότι έβλεπε να φθίνει η μελέτη της ελληνικής γλώσσας». Εδώ είναι που δεν μπορώ να μη διαμαρτυρηθώ και να μην επισημάνω τον όλεθρο που περιμένει τη γλώσσα μας, αν θα γίνει στην Ελλάδα δεύτερη επίσημη γλώσσα η αγγλική.
Το χειμώνα, εξάλλου, του 2003 ο Ογκιστίν ντ’ Ιμπέρ και έξι πρώτοι μαθητές του αποφασίζουν να δημιουργήσουν ένα δίκτυο αλληλεγγύης με τους μαθητές, με βασικό τους στόχο την επιβίωση των ελληνικών και των λατινικών. Κάθε χρόνο επαναλαμβάνουν το ίδιο μοτίβο: Τα ελληνικά και τα λατινικά είναι οι καλύτεροι φορείς της ισότητας! Μερικά χρόνια αργότερα: Εκατοντάδες μαθητές έχουν γίνει φοιτητές μεγάλων σχολών, καθηγητές, γιατροί, δικηγόροι. Μια έκρηξη φωτός όπως έλεγε η ντε Ριμιγέ: Αυτό που λατρεύω στα ελληνικά κείμενα, είναι η συνάντηση με τη γέννηση της έλλογης σκέψης, η έκρηξη του φωτός που πρωτοφάνηκε σε έναν κόσμο αμήχανο και σκοτεινό».
Ας θυμηθούμε ότι στο Πανεπιστήμιο Μπράστιν (;) της Αμερικής και ιδιαίτερα στη Νομική και Ιατρική του σχολή, δεν εισάγεται κανείς φοιτητής αν δεν γνωρίζει αρχαία ελληνικά και λατινικά. Αποτέλεσμα: απ’ αυτές τις σχολές βγαίνουν οι καλύτεροι γιατροί και δικηγόροι της Αμερικής. Ο δε καθηγητής κ. Προκόπης Παυλόπουλος της Νομικής των Αθηνών, σε άρθρο του στο ΒΗΜΑ Αθηνών μας διαβεβαιώνει ότι η προσφορά με στόχο τον άνθρωπο και όχι την εξουσία «του ελληνικού θαύματος» στη νομική επιστήμη αυτή είναι η κύρια και βασική αρχή για τη συγκρότηση του Ρωμαϊκού δικαίου και εν συνεχεία των δικαίων του δυτικού πολιτισμού.
Και ποιος ήταν ο άνδρας της ζωής της J.R.; Κατά ρητών δήλωσή της: «Ο άνδρας της ζωής μου ήταν ο Θουκυδίδης». Πόσο καλά τον έχουν μελετήσει οι πολιτικοί μας φαίνεται από τα λεγόμενά των ιδίως στην σκουπιδογόνα τηλεόραση, όπου τους βλέπομε «αεροβατείν» και απ’ όπου τους ακούμε «άλλην πολλήν φλυαρίαν φλυαρούντας».
Χρίστος Μακρής
