Σαν όρο τη λέξη «χάος» την έχουμε ακούσει πολλές φορές.
Σαν όρο τη λέξη «χάος» την έχουμε ακούσει πολλές φορές.
«Επικρατεί χάος». «Αναρχία και ανυπακοή». «Χαώδης κατάσταση στο δημόσιο τομέα». «Μετά από εμάς το χάος». Εκφράσεις που εκστομίζονται καθημερινά, όταν αγανακτούμε με την υπάρχουσα κατάσταση. Λόγια που πετιούνται στον αέρα με ευκολία περισσή, κουβέντες που τις περισσότερες φορές οι εκφραστές τους δεν ξέρουν καν τι σημαίνουν.
Σήμερα από τη στήλη μας θα επιχειρήσω να βάλω μια τάξη στο χάος. Σίγουρα, δεν πρόκειται για μια εύκολη προσπάθεια και η απόπειρα αυτή έχει προφανώς μεταφορική έννοια. Κάνοντας πιο συγκεκριμένο το εγχείρημά μου, θα πω ότι θα προσπαθήσω να οριοθετήσω τη λέξη «χάος» με έναν αιρετικό και ασυνήθιστο τρόπο.
Βάλτε λοιπόν το χάος στη ζωή σας και αφήστε το να βάλει τάξη μόνο του. Ο τρόμος που προκαλείται σε πολλούς ανθρώπους από τις χαώδεις καταστάσεις έχει να κάνει με την απώλεια ελέγχου συνδυασμένη με μια γενικότερη αταξία. Αυτό όμως είναι τελείως πλασματικό. Στην πραγματικότητα η «Θεωρία του Χάους» πραγματεύεται την τάξη. Η θεωρία αυτή έχει σαν βασική της αρχή ότι, ακόμη και οι πιο μικρές αλλαγές μπορούν να επιφέρουν σημαντικές μεταβολές στην ισορροπία ενός συστήματος. Κλασικό παράδειγμα είναι «το φαινόμενο της πεταλούδας», η οποία κινεί τα φτερά της στον Αμαζόνιο και εξαιτίας αυτής της κίνησης έχουμε ισχυρή καταιγίδα στην Κίνα. Φυσικά αυτό το φαινόμενο αποτελεί μια ποιητική μεταφορά στα πλαίσια της θεωρίας του χάους (chaos theory) και υποδηλώνει το φαινόμενο της ευαίσθητης εξάρτησης ενός συστήματος από τις αρχικές συνθήκες. Με δυο λόγια μια απειροελάχιστη μεταβολή στη ροή των γεγονότων οδηγεί, μετά από την πάροδο αρκετού χρόνου, σε μια εξέλιξη της ιστορίας του συστήματος δραματικά διαφορετική από εκείνη που θα λάμβανε χώρα, αν δεν είχε συμβεί η μικρή γενεσιουργός μεταβολή.
Τυχόν παραλληλισμοί σε κοινωνικά φαινόμενα είναι ατυχείς προσπάθειες δικαιολόγησης συγκεκριμένων επιλογών. Η Ιστορία δεν γράφεται με «αν». Μπορεί να είναι όλο εκείνο το σύστημα που βοηθά τους πλούσιους να γίνονται πιο πλούσιοι, η εκείνο που βοηθά αυτούς που έχουν τις περισσότερες κοινωνικές διασυνδέσεις να απολαμβάνουν περισσότερα προνόμια. Κι όμως: η δύναμη του καθενός από εμάς μπορεί να επιφέρει κοσμογονικές αλλαγές στο κοινωνικό γίγνεσθαι.
Χάος και τάξη, τάξη και χάος. Φτώχεια και χαμένες περηφάνιες. Μια φτώχεια που δεν κρύβεται και μια περηφάνια που κοιτάζει κάτω. Ένας μανδύας αξιοπρέπειας που σιγά-σιγά ξεθωριάζει και παίρνει εκείνο το άλικο χρώμα της τρέλας και της παράκρουσης. Κι επικρατεί το πράσινο της αισιοδοξίας. Και παραμονεύει το γαλάζιο της γαλήνης. Κι αποτελεί παρελθόν το ροζ της αθωότητας. Κι έρχεται το κίτρινο του μίσους και του φωτός το οποίο εναλλάσσεται με το μαύρο του σκότους και της εκδίκησης. Και πέρασε η μόδα του μπλε των βασιλιάδων. Άκουσα ότι, φέτος θα «φορεθεί» πολύ το καφέ των ζητιάνων. Κι η μνήμη μας θα τρέχει σε εκείνους που έφυγαν. Κι η σκέψη μας θα αγκαλιάζει όσους απόμειναν. Με απλότητα στην καρδιά και με λιτότητα στο σαρκίο μας. Στον πολιτισμό που ζούμε, η υπερβολή, η ταχύτητα και το άγχος τείνουν να μας κάνουν αδιάφορους στο απλό γεγονός, πως η εικόνα του χάους και της τάξης βρίσκεται τόσο κοντά μας, αλλά και τόσο μακριά μας: στη θέα ενός άοκνου μυρμηγκιού που κουβαλάει ένα σπυρί σίκαλης στη φωλιά του, αλλά και στη μεγαλοπρέπεια ενός χειμωνιάτικου ηλιοβασιλέματος. Καλή Χρονιά…!!
ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Κ. ΑΚΟΥΜΙΑΝΑΚΗΣ
ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΑΝΑΛΥΤΗΣ
E-mail: [email protected]
soixantedix.blogspot.com
