του Γ. Σταράκη
του Γ. Σταράκη
Σκέπτομαι όπως και εσείς – αν θα τη βγάλουμε – σκέπτομαι όπως και εσείς, αν η πατρίδα «θα νικήσει», σκέπτομαι όπως και εσείς αν «θα δούμε μια χαρούμενη χρονιά». Τις εορταστικές ημέρες μελέτησα αρκετά την ιστορία του Ελληνικού Έθνους από το National Geographic και όχι μόνο. Φυσικά ποτέ δεν είναι ενημερωμένοι κάποιοι, αλλά έκρινα σκόπιμο να σας μεταφέρω μερικά ιστορικά γεγονότα τα οποία – υποκειμενικά – πιστεύω ότι είναι σήμερα επίκαιρα όσο ποτέ. Πάμε λοιπόν.
Στις 18 Φεβρουάριου 1892 η κυβέρνηση Δηλιγιάννη οδηγήθηκε σε παραίτηση. Στις 3 Μαΐου του 1892 έγιναν εκλογές και το κόμμα του Τρικούπη πέτυχε συντριπτική νίκη, εκλέγονται 160 βουλευτές σε σύνολο 207. Παρέλαβε εξωτερικό χρέος 800 εκατομμύρια δρχ. Για να καλύψει τα παλιά χρέη απευθύνθηκε στην περιορισμένη εσωτερική αγορά, συνήψε δάνειο με την Εθνική Τράπεζα 700.000 χρυσά φράγκα και με την Τράπεζα Ηπειροθεσσαλίας και Κωνσταντινουπόλεως το δάνειο έφτασε 16 εκατομμύρια χρυσά φράγκα (800 εκατομμύρια χρωστούσε). Έτσι ο εξωτερικός δανεισμός ήταν μονόδρομος. Ο Τρικούπης, όταν ο βασιλιάς Γεώργιος τον παρέπεμψε στη βουλή για τη σύναψη δανείου 3.500.000 στερλινών με Άγγλους κεφαλαιούχους και επειδή οι όροι ήταν επαχθείς παραιτήθηκε στις 27 Απριλίου 1893. Με βασιλική παρέμβαση ορκίστηκε πρωθυπουργός ο πρώην βουλευτής Επιδαύρου Σωτήριος Σωτηρόπουλος. Ήθελε να αποφύγει την πτώχευση, την οποία θεωρούσε το έσχατο και συγχρόνως το πλέον εξευτελιστικό για την υπόληψη της χώρας μέσο εξόδου από την κρίση. Με νομοθετική ρύθμιση η κυβέρνηση άρχισε να εκδίδει «προσωρινές αποδείξεις» (χρεόγραφα) για την πληρωμή με αυτές των τοκοχρεολυσίων των παλιότερων δανείων. Πήρε από τραπεζικό οίκο του Λονδίνου δάνειο ύψους 4.000.000 στερλινών, δε λύθηκε οριστικά το πρόβλημα, αλλά αναβάλλονταν για περιορισμένο χρονικό διάστημα ενώ εμφανώς χειροτέρευε η κατάσταση για το μέλλον.
Για να «μη σας κουράζω» παραιτείται και η κυβέρνηση Σωτηρόπουλου και στις 30 Οκτωβρίου 1893 επανήλθε για μια ακόμα φορά στην πρωθυπουργία ο Τρικούπης.
Την 1η Δεκεμβρίου του 1893 προσήλθε στη βουλή και ανήγγειλε ότι η ΕΛΛΑΔΑ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΕΚΠΛΗΡΩΣΕΙ ΤΙΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ στους ΔΑΝΕΙΣΤΕΣ ΤΗΣ. Η είδηση της χρεοκοπίας προκάλεσε όργιλες αντιδράσεις εναντίον της Ελλάδος στο εξωτερικό. Οι κεφαλαιούχοι που είχαν στην κατοχή τους ελληνικούς τίτλους κατέληγαν σε παράλογες απαιτήσεις που καταρράκωναν ακόμη και την ίδια την εθνική κυριαρχία. Η κατάσταση όμως που διαμορφώθηκε μετά την πτώχευση στο εσωτερικό της χώρας ήταν πολύ χειρότερη. Η δραχμή κατρακύλησε σε σχέση με το χρυσό, τα ελληνικά προϊόντα έμεναν αδιάθετα, οι επιχειρήσεις έκλειναν η μια μετά την άλλη, ενώ περισσότερο επλήγησαν οι ασθενέστερες τάξεις. Η λαϊκή δυσφορία μεγάλωνε συνεχώς, ενώ υποδαυλίζονταν από την αντιπολίτευση του Δηλιγιάννη, παρόλο που ήταν ο βασικός υπαίτιος για ότι συνέβαινε. Η κατάσταση η οποία δημιουργήθηκε αμέσως μετά την πτώχευση που λίγο απείχε από το να χαρακτηριστεί υστερία ήταν υπερβολική ως προς το εξής: μια χώρα δεν πτωχεύει όπως μια επιχείρηση. Η επιχείρηση που πτωχεύει κλείνει και εξαφανίζεται. Η χώρα που «πτωχεύει» δεν εξαφανίζεται. Προβαίνει σε μονομερείς διευθετήσεις του χρέους της από νέο δανεισμό και τη δέσμευση επαρκών μελλοντικών της εσόδων για την εξασφάλιση των πιστωτών της. Οι συνέπειες πλήττουν την οικονομική ικανότητα του κράτους και την ευημερία των πολιτών του. Ο Τρικούπης παραιτείται στις 10 Ιανουαρίου 1895, εκλογές γίνονται στις 16 Απριλίου 1895 και κατέληξαν σε συντριπτική ήττα του Τρικούπη. Από τους 207 βουλευτές που εκλέχθηκαν μόνο οι 15 ανήκαν στο περιβάλλον του τέως πρωθυπουργού και ανάμεσα σε αυτούς δεν περιλαμβάνονταν ο ίδιος ο αρχηγός. Είχε ηττηθεί στο Μεσολόγγι, πατρίδα και εκλογική του περιφέρεια, από τον άγνωστο Γουλιμή. Παροιμιώδη έχουν μείνει τα λόγια τα οποία εικάζεται ότι είπε το βράδυ των εκλογών: «Ανθ’ ημών Γουλιμής. Καληνύχτα σας».
Όμως, η ΕΛΛΑΔΑ μετά την πτώχευση του 1893 ανέκαμψε. Ήρθε ξανά η Μικρασιατική καταστροφή με την έλευση στη χώρα μας 1.500.000 προσφύγων που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους έπειτα από 2.500 χρόνια.
Όμως, η ΕΛΛΑΔΑ μετά την βαρβαρότητα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και του εμφυλίου, ανέκαμψε.
Για να δούμε, το 2011 θα τα καταφέρουν οι έχοντες θέση ευθύνης; Αμήν και ο θεός να τους φωτίσει.
Απλά να σκεφτούν ότι δεν πρέπει να παίρνουν «μονόπλευρα μέτρα και αυτοί να μην κάνουν περικοπές και υποχωρήσεις σε πολυτέλειες....».
ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Μετά την πτώχευση του 1893 και την πίεση της ταπεινωτικής ήττας του 1897, επιβλήθηκε στην Ελλάδα ο Διεθνής Οικονομικός Έλεγχος (ΔΟΕ) με τη μορφή οικονομικής βοήθειας. Για την κάλυψη του δημόσιου χρέους ορίστηκαν οι ακόλουθες πηγές εσόδων:
Μονοπώλια αλατιού, πετρελαίου, σπίρτων, παιγνιόχαρτων, τσιγαρόχαρτων, σμυρίδας Νάξου.
Φόρος κατανάλωσης καπνού.
Τέλη χαρτοσήμου.
Δασμοί τελωνείου Πειραιά.
Ο ΔΟΕ είχε, επίσης, την εποπτεία των δημόσιων υπηρεσιών που ήταν αρμόδιες για την είσπραξη των υπεγγύων προσόδων. Ο ΔΟΕ που επιβλήθηκε στη χώρα μας μετά την πτώχευση επί Τρικούπη, καταργήθηκε ύστερα από 80 χρόνια, το 1978.
(Πηγή: ΝΑΤΙΟΝΑL GEOGRAPHIC – Οι Μεγάλες Ανασυγκροτήσεις 1900-1930 – 1950).
