Η μελέτη του Ισπανικού Συνδέσμου Ελαιοκομικών Δήμων (AEMO) αποτελεί πολύτιμο οδηγό και για την Ελλάδα. Την ώρα που στη χώρα μας ακόμη προσπαθούμε να ολοκληρώσουμε το Ελαιοκομικό Μητρώο, στην Ισπανία διαθέτουν ήδη αναλυτικά στοιχεία για το πραγματικό κόστος παραγωγής. Οι διαφορές είναι αποκαλυπτικές: το χαμηλότερο κόστος εμφανίζουν οι αρδευόμενοι υπερεντατικοί ελαιώνες με 3,08 ευρώ/κιλό, ακολουθούν οι ξηρικοί εντατικοί με 3,17 ευρώ, οι αρδευόμενοι εντατικοί με 3,20 ευρώ και οι ξηρικοί εντατικοί με 3,52 ευρώ. Αντίθετα, οι παραδοσιακοί ελαιώνες, που κυριαρχούν στην Κρήτη, έχουν πολύ υψηλότερο κόστος: 4,18 ευρώ/κιλό για τους αρδευόμενους και 5,31 ευρώ/κιλό για τους ξηρικούς. Με μέση τιμή παραγωγού στην Ισπανία μόλις 3,26 ευρώ/κιλό, γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι οι περισσότεροι παραδοσιακοί ελαιώνες λειτουργούν με ζημία. Η εικόνα αυτή θυμίζει έντονα την ελληνική πραγματικότητα, όπου οι μικροί, ορεινοί και δύσκολα μηχανοποιήσιμοι ελαιώνες της Κρήτης αντιμετωπίζουν αντίστοιχα προβλήματα. Η καταγραφή του κλάδου και η στοχευμένη στήριξη δεν είναι πολυτέλεια. Είναι προϋπόθεση για να παραμείνει ζωντανή η παραδοσιακή ελαιοκαλλιέργεια και μαζί της η ύπαιθρος.