Πρώτα ήρθε η πανώλη τον Ιούλιο του 2024, ακολούθησε η ευλογιά των αιγοπροβάτων και τώρα ο αφθώδης πυρετός. Χρειάστηκαν 25 χρόνια για να φτάσει ξανά στη χώρα μας η ζωονόσος, μετά την κρίση του 2000-2001 με επίκεντρο τον Έβρο. Κι όμως, τα κρούσματα στη Λέσβο, ήρθαν να προσθέσουν έναν ακόμη πονοκέφαλο για την ελληνική κτηνοτροφία, που δοκιμάζεται σκληρά, βάζοντας επιπλέον σε κίνδυνο την τοπική οικονομία του νησιού και απειλώντας ξακουστά προϊόντα, που εξάγονται εντός και εκτός συνόρων.
Η Λέσβος τέθηκε σε καθεστώς lockdown, σε μια περίοδο μπροστά στο Πάσχα, όπου η ζήτηση για αρνιά, κατσίκια και πρόβατα είναι σημαντικά αυξημένη. Μεταξύ άλλων, απαγορεύονται οι σφαγές, οι μετακινήσεις ζώων, ενώ το νωπό γάλα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα που έχουν ήδη παραχθεί ή θα παραχθούν στο επόμενο διάστημα δεν διακινούνται εκτός του νησιού.
Γαλακτοκομικά, που έχουν ήδη παραχθεί στην υπόλοιπη Ελλάδα από νωπό γάλα της Λέσβου, καθώς και τα προϊόντα που έχουν ήδη μετακινηθεί από τη Λέσβο προς την υπόλοιπη Ελλάδα από 15 Ιανουαρίου 2026 και μετά, δεν διατίθενται στην αγορά μέχρι νεωτέρας.
Το ίδιο ισχύει και για το κρέας, όπου απαγορεύονται οι αποστολές προς την υπόλοιπη χώρα και το εξωτερικό. Εν ολίγοις, ότι υπάρχει στο νησί, θα καταναλώνεται και στο νησί υπό προϋποθέσεις.
Καθώς έχουν κλείσει τα σφαγεία, τουλάχιστον 70.000 αρνιά, που υπολογιζόταν να σταλούν σε όλη την Ελλάδα μπροστά στο Πάσχα, παραμένουν αδιάθετα.
Αντίστοιχα, μεγάλη σύγχυση και προβληματισμός επικρατεί με το γάλα του νησιού (περίπου 250.000 τόνοι ημερησίως), αφού δεν υπάρχει σαφής οδηγία προς τους παραγωγούς ή τα τυροκομεία, για το πού θα αποθηκεύσουν ή τι θα κάνουν με το γάλα που δεν μπορούν να αξιοποιήσουν.
Υπενθυμίζεται, ότι τα τυροκομεία της Λέσβου έκλεισαν προσωρινά και άνοιξαν ξανά μέχρι σήμερα το μεσημέρι, προκειμένου να απορροφηθούν οι συσσωρευμένες ποσότητες γάλακτος. Όμως, οι δυνατότητες αποθήκευσης είναι συγκεκριμένες, ενώ θα πρέπει να δοθεί και μια λύση για το γάλα που δεν θα αξιοποιηθεί.
Επί του παρόντος, το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, ανακοίνωσε το Σάββατο, ότι θα υπάρξει αποζημίωση, με βάση τα τιμολόγια, για γάλα που παραλαμβάνεται από τυροκομεία της Λέσβου, αλλά δεν θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί, εξαιτίας των μέτρων που έχουν ληφθεί. Διευκρινίζεται, ότι η αποζημίωση θα αφορά γάλα, που παρελήφθη κατά τη διάρκεια των μέτρων.
Παράλληλα, σήμερα το πρωί θα πραγματοποιηθεί μια κρίσιμη σύσκεψη στο υπουργείο, με αντικείμενο την ενίσχυση των παραγωγών και των τυροκομικών επιχειρήσεων του νησιού, όπου αναμένεται να δοθούν περαιτέρω διευκρινίσεις.
Tι είναι ο αφθώδης πυρετός
Πρόκειται για ένα εξαιρετικά μεταδοτικό ιογενές νόσημα, που προσβάλλει κυρίως τα βοοειδή, τα αιγοπρόβατα και τους χοίρους. Παρότι δεν αποτελεί απειλή για τη δημόσια υγεία, αφού δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο, κρίσιμα ζητήματα θεωρούνται η προστασία του ζωικού κεφαλαίου και η αποτροπή διασποράς της νόσου, αφού μεταδίδεται πολύ γρήγορα και ποικιλοτρόπως, ακόμα και αερογενώς.
Σε περίπτωση που επιβεβαιωθεί εστία -όπως στη Λέσβο- οι αρμόδιες αρχές εφαρμόζουν άμεσα μέτρα εκρίζωσης στην προσβεβλημένη εκμετάλλευση, που περιλαμβάνουν θανάτωση όλων των ευαίσθητων ζώων, ασφαλή διαχείριση νεκρών και μολυσμένων προϊόντων, καθώς και καθαρισμό και απολύμανση. Παράλληλα, επιβάλλονται περιορισμοί στις μετακινήσεις.
Προτού φτάσει στη χώρα μας, σημαντικά κρούσματα έχουν καταγραφεί σε Τουρκία και Κύπρο.
Αναγκαία όσο ποτέ τα μέτρα βιοασφάλειας και η στελέχωση της κτηνιατρικής υπηρεσίας
Την υποστελέχωση της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας του νησιού, καθώς και την παντελή έλλειψη μέτρων βιοασφάλειας, καταγγέλει σε ανακοίνωση της η Ομοσπονδία Αγροτικών Συλλόγων Λέσβου, που τονίζει ότι ”δεν έγινε κατορθωτό το να μην περάσουν τη μία και μοναδική πύλη εισόδου αυτή την εποχή μολυσμένα οχήματα, ζωοτροφές και ό,τι άλλο μπορεί να μεταφέρει μια ζωονόσο”.
Η Ομοσπονδία του νησιού, ζητάει άμεση αποζημίωση και στήριξη για τους κτηνοτρόφους, που έπληξε ο αφθώδης πυρετός, αλλά και αναπλήρωση του χαμένου εισοδήματος σε όλους τους κτηνοτρόφους αν το νησί μπει σε καραντίνα. Παράλληλα ζητεί, άμεση πρόσβαση σε εμβόλια, μέτρα για τη μη εξάπλωση της νόσου, δωρεάν απολυμαντικά και κάθε είδους μέσα στους κτηνοτρόφους για προστασία της εκτροφής τους.
Να σημειωθεί, ότι μετά το δεύτερο κρούσμα που εντοπίστηκε χθες, μετέβη στο νησί κλιμάκιο κτηνιάτρων του ΥΠΑΑΤ, ενώ σήμερα θα παρουσιαστεί για να συνδράμει κλιμάκιο στρατιωτικών κτηνιάτρων. Επίσης, εντός της εβδομάδας, θα επισκεφτούν το νησί εμπειρογνώμονες της Γενικής Διεύθυνσης Υγείας και Ασφάλειας Τροφίμων της Κομισιόν.
Άγνωστο το τι θα απογίνει το γάλα που δεν θα αξιοποιηθεί
Για την έκρυθμη κατάσταση που επικρατεί στο νησί και στην τοπική οικονομία, μίλησε στο newmoney ο Χρήστος Κουλουδής, Πρόεδρος της Agrozoi, που μεταξύ των άλλων δραστηριοτήτων διαθέτει πέντε παραληπτήρια γάλακτος στο νησί.
Από τη μία εστίασε στην ανάγκη να υπάρξει ψυχραιμία και να παρθούν όλα τα απαραίτητα μέτρα βιοπροστασίας στο νησί, για να μην υπάρξει εξάπλωση της ζωονόσου, από την άλλη όμως έκρουσε και τον κώδωνα του κινδύνου, για τις οικονομικές επιπτώσεις που θα υπάρξουν για μια ολόκληρη αλυσίδα παραγωγών και επιχειρήσεων, αν δεν βρεθεί άμεση λύση για την διάθεση του γάλακτος.
‘’Τα τοπικά τυροκομεία δεν έχουν τη δυναμική να σηκώσουν πλέον τόσο πολύ γάλα’’, σημειώνει. Υπάρχουν οι τοπικοί τυροκόμοι που τυροκομούσαν το 70% και το 30% έφευγε προς την Ηπειρωτική Ελλάδα. Δεδομένου ότι το γάλα πλέον δεν μπορεί να βγει εκτός του νησιού, δεν έχουν τη μηχανολογική επάρκεια, τον εξοπλισμό και το προσωπικό για να σηκώσουν και το υπόλοιπο 30%.
‘’Είναι θέμα χρόνου να υπερκαλυφθούν και οι ψυγειακές υποδομές, με αποτέλεσμα στη συνέχεια να μην έχουμε καμία γνώση, που θα πάμε τα τυροκομικά προϊόντα καθώς και το νωπό γάλα’’, προσθέτει ο κ. Κουλουδής, σημειώνοντας ότι και στη σημερινή σύσκεψη που θα γίνει στο ΥΠΑΑΤ, θα ζητηθούν διευκρινήσεις αναφορικά με τις ανακοινώσεις που έγιναν για τις αποζημιώσεις, αλλά και για το πού θα καταλήγει το γάλα, το οποίο δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην υποστελέχωση των κτηνιατρικών υπηρεσιών του νησιού. ‘’Ενώ όλοι έβλεπαν την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί στην Τουρκία και στην Κύπρο με τον αφθώδη πυρετό, δεν ελήφθη κανένα μέτρο. Για ένα νησί το οποίο παράγει 250 τόνους γάλα ημερησίως και έχει σχεδόν μισό εκατομμύριο αιγοπρόβατα υπάρχουν ελάχιστοι κτηνίατροι’’, προσθέτει.
”Πρωτοφανή” τα μέτρα για την πλήρη απαγόρευση εμπορικής διακίνησης
Καθώς υπάρχει Ευρωπαϊκός Κανονισμός (2020/687), που στοιχειοθετεί ότι τα παστεριωμένα, θερμικά επεξεργασμένα προϊόντα είναι 100% ασφαλή για τον καταναλωτή και 100% ασφαλή για τη διακίνησή τους, τίθεται ένα ερώτημα για το κατά πόσο στέκει το μέτρο της πλήρους απαγόρευσης εξαγωγών, ακόμα και για τα επεξεργασμένα προϊόντα.
Άλλωστε και στο δελτίο τύπου του ΥΠΑΑΤ, στις 19 Μαρτίου, όπου αναφέρονται αναλυτικά τα μέτρα ενάντια στον αφθώδη πυρετό, αναφέρεται ρητά, ότι η θερμική επεξεργασία για την παραγωγή γαλακτοκομικών προϊόντων ορίζεται κατ’ ελάχιστον σε παστερίωση ισοδύναμη με 72°C για 15 δευτερόλεπτα.
Όπως τονίζει ο κ. Κουλουδής, στην Κύπρο, όπου υπάρχουν κρούσματα αφθώδους πυρετού, το χαλούμι συνεχίζει να εξάγεται κανονικά. ‘’Πάντα υπάρχουν αυστηρά μέτρα για τις μετακινήσεις ζώων, για τους παραγωγούς, όχι όμως για τα εμπορεύματα. Είναι σαν να υπογράφεις την οικονομική καταδίκη ενός νησιού, που βασίζεται σε τεράστιο ποσοστό στην κτηνοτροφία του΄΄.
Ο πρόεδρος της Agrozoi εστιάζει και στις μετέπειτα επιπτώσεις που θα υπάρξουν για τις επιχειρήσεις. ‘’Όταν στα τυροκομεία κλείσεις την εξαγωγή για ένα-δύο μήνες και δεν στέλνεις προϊόντα στον πελάτη σου, αυτός ο πελάτης σου θα στραφεί σε άλλες αγορές και πιθανόν θα χαθεί. Έχουμε το λαδοτύρι, έχουμε τη φέτα Μυτιλήνης, που είναι ΠΟΠ, προϊόντα για τα οποία το νησί έχει δουλέψει πολύ.
Επηρεάζονται και οι μεταφορικές του νησιού και δεκάδες ακόμα κρίκοι. Η Bρετανία ήδη έχει επιβάλει ορισμένους περιορισμούς στις εισαγωγές ελληνικών προϊόντων, εξαιτίας του αφθώδους πυρετού. Επομένως, οι οικονομικές επιπτώσεις δεν αφορούν μόνο τις επιχειρήσεις της Λέσβου, αλλά και μεγάλες σε όλη την Ελλάδα, που παίρνουν γάλα από τη Λέσβο και θα χάσουν και αυτοί παραγγελίες. Άρα, τελικά το θέμα της Λέσβου σιγά-σιγά θα δείτε ότι θα επηρεάσει την οικονομία της χώρας συνολικά, καταλήγει.
”150.000 με 200.000 αμνοερίφια ενδέχεται να λείψουν από την αγορά”
Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικής Κτηνοτροφίας, Δημήτρης Μόσχος, δίνει και κάποια συγκεντρωτικά στοιχεία για τις ανάγκες και τα δεδομένα στην ελληνική αγορά μπροστά στο Πάσχα. ”Παραδοσιακά, υπάρχει ανάγκη για περίπου 500.000 αμνοερίφια αυτή την περίοδο. Αν υπολογίσουμε τα 70.000 -ίσως και παραπάνω αρνιά-που χάνονται από τη Λέσβο, λόγω του αφθώδους πυρετού, τα περίπου 500.000 ζώα που θανατώθηκαν λόγω ευλογιάς και περίπου 60.000 ζώα που βγαίνουν εκτός αγοράς λόγω άλλων νόσων, μιλάμε για ένα φετινό έλλειμμα της τάξεως του 35%, δηλαδή περίπου 150.000-200.000 ζώα”, αναφέρει στο newmoney.
Σύμφωνα με τον κ. Μόσχο, δεν είναι βέβαιο ότι αυτός ο αριθμός θα μπορέσει να αναπληρωθεί από εισαγόμενα αμνοερίφια. ”Αυτό είναι κάτι που θα φανεί αυτή την εβδομάδα”, λέει. Παραδοσιακά εισάγονται αρνιά ιδιαίτερα από χώρες όπως η Ρουμανία, όμως, δεδομένου ότι η χώρα ήδη εξάγει αυτή την περίοδο ζώα για το καθολικό Πάσχα, δεν είναι σίγουρο, ότι θα υπάρχουν επαρκή αποθέματα για να καλυφθεί το κενό στην ελληνική αγορά.
Αν παραμείνει αυτό το έλλειμα, ”θα μιλάμε για μια καταστροφή για τους παραγωγούς, που ήδη αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος παραγωγής 25-30% σε σχέση με πέρσι, ενώ ο καταναλωτής θα βρεθεί αντιμέτωπος με αυξημένες τιμές”.
newmoney.gr
